Raphael Lemkin

Raphael Lemkin (Lehçe: Rafał Lemkin), Polonya doğumlu Yahudi hukukçudur. "Soykırım" kavramının karşılığı olan genocide sözcüğünü ortaya atmış ve Birleşmiş Milletler'in Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nin hazırlanmasında başrolü oynamıştır.

24 Haziran 1900'de, o tarihte Rus İmparatorluğu sınırları içinde kalan, bugün Belarus topraklarındaki Bezwodne köyünde doğdu. 1920'lerde Lwów Üniversitesi'nde hukuk okudu ve doktorasını tamamladı; ardından Varşova'da savcı olarak çalıştı. Gençliğinde Osmanlı Ermenilerine yönelik katliamlar ve bu olayların cezasız kalması üzerine düşünmesi, devletlerin kendi halklarına karşı işlediği kitlesel suçlarla ilgilenmesinin başlangıcı oldu. 1933'te Madrid'deki uluslararası bir hukuk konferansı için hazırladığı metinde, toplulukların yok edilmesini uluslararası suç saymayı önerdi.

Savaş yılları ve soykırım kavramı

1939'da Almanya Polonya'yı işgal edince Varşova'dan ayrıldı, Litvanya üzerinden İsveç'e geçti ve 1941'de ABD'ye ulaştı. Aynı yıl Duke Üniversitesi hukuk fakültesinde ders vermeye başladı. 1944'te yayımlanan Axis Rule in Occupied Europe adlı kitabında, Yunanca "soy, ırk" anlamındaki genos ile Latince "öldürme" anlamındaki -cide eklerini birleştirerek genocide terimini önerdi. Savaşta ailesinden onlarca kişiyi Holokost'ta kaybetti.

Savaştan sonra kavramın uluslararası hukuka girmesi için yoğun çaba harcadı. Hazırlanmasına öncülük ettiği sözleşme, 9 Aralık 1948'de BM Genel Kurulu'nda kabul edildi ve 1951'de yürürlüğe girdi. Yale ve Rutgers'ta da ders veren Lemkin, birçok kez Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi.

28 Ağustos 1959'da New York'ta yaşamını yitirdi. Adı, soykırımın bağımsız bir uluslararası suç olarak tanınmasıyla özdeşleşmiştir.