Âşık Veysel

Âşık Veysel, aslen Veysel Şatıroğlu, 25 Ekim 1894’te Sivas’ın Şarkışla (o zamanki Tenos) ilçesindeki Sivrialan köyünde dünyaya geldi. Afşar boyunun Şatırlı obasına mensup ailesinin tek çocuğu olarak doğdu; annesi Gülizar, babası ise “Karaca” takma adıyla anılan Ahmet’di.

Çocuklukta yaygın bir hastalık yüzünden iki kız kardeşi yaşamını yitirdi ve Veysel de yedi yaşındayken aynı hastalıktan iki gözünü kaybetti. Görme yetisini yitirmesine rağmen, babasının ona hediye ettiği bağlama sayesinde ozanlık yoluna adım attı ve kısa sürede bölge türkülerini ezberleyip söylemeye başladı.

1930’lu yıllarda Sivas Maarif Müdürü Ahmet Kutsi Tecer’in düzenlediği bir şairler gecesinde tanıştığı Kutsi Bey, Veysel’e destek vererek onun bir dizi ilde sahne açmasını sağladı. Böylece Âşık geleneğinin son büyük temsilcilerinden biri olarak ülke çapında tanındı. Yıllar içinde köy enstitülerinde saz hocalığı yaptı, 1965’te özel kanunla maaş bağlandı ve 1970’lerde Selda Bağcan, Gülden Karaböcek, Hümeyra gibi sanatçılar onun deyişlerini yeniden yorumlayarak geniş kitlelere ulaştırdı.

Veysel’in eserleri, “Deyişler” (1944), “Sazımdan Sesler” (1950) ve “Dostlar Beni Hatırlasın” (1970) gibi kitaplarda toplandı; “Uzun İnce Bir Yoldayım”, “Kara Toprak” ve “Güzelliğin On Para Etmez” gibi şiirleri hâlâ söylenir.

Veysel’in dili sade ve güçlüydü; şiirlerinde sevgi, hoşgörü, vatanseverlik, doğa ve toplumsal konulara dair ince eleştiriler bulmak mümkündür. Şarkılarını Tarkan, Barış Manço, Gülden Karaböcek, Selda Bağcan, Haluk Levent ve Belkıs Akkale gibi pek çok sanatçı seslendirdi. 2008’de Amerikalı gitar virtüözü Joe Satriani, albümünde “Aşık Veysel” adlı bir enstrümantal parça yer verdi.

Veysel, 2022’de “vefa” kategorisinde Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü; aynı yıl yayımlanan bir genelgeyle ölümünün 50. yılı anısına 2023 “Aşık Veysel Yılı” olarak ilan edildi.