📻 Radyo & Sohbet birlikte aktif
🔍
Türkiye başbakanı

Türkiye başbakanı

Türkiye'nin hükûmet başkanı (1920–2018)

Türkiye Cumhuriyeti başbakanı, Türkiye'de 1920-2018 yılları arasında hükûmetin ve bakanlar kurulunun başkanı olarak görev yapan milletvekiline verilen ünvândı. Başbakan, cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından seçilirdi. Başbakanlık, 2017 anayasa değişikliği referandumunun ardından yapılan 2018 genel seçimleri ile birlikte kaldırıldı.

Türkiye Cumhuriyeti'nde 1920‑2018 yılları arasında hükümetin ve bakanlar kurulunun başı olarak görev yapan milletvekiline verilen unvan başbakandır. Bu kişi, cumhurbaşkanının önerisiyle TBMM üyeleri arasından seçilir ve 2017’de yapılan anayasa değişikliği sonrasında 2018 genel seçimleriyle birlikte makam tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Osmanlı döneminde de benzer bir görev tanımı görülür. 30 Mart 1838’de II. Mahmud, Sadrazam Raşid Paşa’nın unvanını “başvekil” olarak değiştirmiş, ancak padişahın ölümünden kısa bir süre sonra Hüsrev Paşa’nın sadrazam atanmasıyla bu unvan sona ermiştir. II. Abdülhamid dönemi (1878) ise başvekil kavramının bir kez daha gündeme geldiği, Ahmed Vefik Paşa’nın meclisî reformların bir parçası olarak bu göreve getirildiği bir dönemdir; ancak meclisin dağıtılmasıyla birlikte unvan resmi olarak kaldırılmıştır.

1880’li yıllarda başvekil unvanı bir kez daha kullanılmaya başlanmış ve Sâdık Paşa, Mütercim Rüştü Paşa ve ardından gelen Said Paşa, Kadri Paşa, Abdurrahman Paşa ve Ahmed Vefik Paşa gibi isimler bu görevi yürütmüşlerdir. Bu dönemde unvan, Küçük Said Paşa’nın 1882’de sadrazamlığa atanmasına kadar yaklaşık üç buçuk yıl devam etmiştir.

Millet Mücadelesi sırasında, I. Dünya Savaşı’nın yenilgisi ve İstanbul’daki hükümetin zayıflaması üzerine 23 Nisan 1920’de Ankara’da TBMM açılmış ve meclis üyeleri tarafından seçilen bir İcra Vekilleri Heyeti kurulmuştur. Bu heyet, 10 Ocak 1921’de çıkarılan Teşkilât‑ı Esasiyye Kanunu ile resmiyet kazanmıştır.

Cumhuriyetin ilanının ardından, 1924‑1961 ve 1961‑2018 arasında başbakanlık makamı çeşitli anayasa değişiklikleriyle isim değiştirip geri dönmüş, nihayet 2018’de yürürlüğe giren yeni sistemle birlikte görevini sona erdirmiştir.

52 goruntulenme