Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu

Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu, Türk bayrağı ile cumhurbaşkanlığı armasını birleştirerek ülkenin resmi simgelerinden biri haline gelmiştir. Bu özel tasarım, Türkiye’yi, Cumhurbaşkanlığı’nı ve cumhurbaşkanını temsil eden bir figürdür.

Forsun kökleri, deniz matbaası başressamı Hüsnü Tengüz’e dayanmaktadır. Atatürk’ün bir cumhurbaşkanlığı forsu talebi, Deniz Kuvvetleri Komutanlığına iletilek İstanbul Askeri Dikimevi tarafından ele alınmış, fakat tasarım eksikliğini vurgulayan dikimevi, sorunu Deniz Matbaası’na yönlendirmiştir. Hüsnü Tengüz, gece boyunca çalışarak tasarımı oluşturmuş ve dikimevine göndermiş, tasarımı kabul edilip kullanıma geçmiştir. Ancak ödül, ilgili kişiye verilmiş ve Tengüz’ün adı resmi kaynaklarda yer almamıştır. 2014’te Çiğdem Öztürkçine Erduran’ın verdiği röportajda, Hüsnü Tengüz’ün sanatsal yaklaşımı ve kendini ifade etme biçimi anlatılmıştır.

Ömer Faruk Şerifoğlu’nun “Cumhurbaşkanlığı Sanat Koleksiyonu” adlı eserinde, tasarımcının Hüsnü Tengüz olduğu tespit edilene kadar tasarımcının Atatürk olduğu düşünülmüştür. Forsun en eski belgeli örneği, 1922 Eylül’te İzmir’deki bir seyahatte çekilen fotoğrafta yer alan bir flamadır; bu flama günümüzde kullanılan forsun bir benzerini taşımaktadır ve Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi’nde sergilenmektedir.

Cumhuriyet ilanından sonra resmi simgeler düzenlenmeye başlamış, 3 Mart 1924’te Abdülmecid’in forsu kaldırılmış, 22 Ekim 1925’te Sancak Talimatnamesi ile cumhurbaşkanlığı forsuna resmi bir biçim verildi. Talimatnameye göre hilâl ve yıldız bayrakta olduğu gibi, ortadaki güneşten 20 ışın çıkıyordu. 18 Şubat 1978’de yapılan düzenleme ile ışın sayısı 16’ya indirildi ve 25 Ocak 1985 tarihli yasa ile günümüzdeki hâliyle kullanılmaya devam ediyor.

Cumhurbaşkanlığı arması, altın sarısı 16 ışınlı güneş ve çevresinde aynı sayıda yıldızdan oluşur. Bir yoruma göre güneş Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.” sözüyle bağlantılı olarak sonsuzluk sembolü, yıldızlar ise tarih boyunca kurulan 16 büyük Türk devleti anlamına gelir. Bu görüş, 1969 yılında yayımlanan bir kitapta ortaya atılmıştır.