Glukagon benzeri peptit‑1 reseptör agonistleri (GLP‑1RA) diyabet ve obezite tedavisinde yaygın olarak kullanılmasına rağmen, yeni bir İsveç çalışması bu ilaçların ruh sağlığı üzerindeki potansiyel faydalarını da gözler önüne serdi. Griffith Üniversitesi Tıp ve Diş Hekimliği Fakültesi'nden Prof. Mark Taylor ve ekibi, semaglutide (Ozempic ya da Wegovy olarak da bilinir) alan bipolar bozukluk hastalarında psikiyatrik hastaneye yatış riskinin %21 oranında azaldığını tespit etti.
Çalışma, 2009‑2024 yılları arasında İsveç ulusal sağlık veri tabanından elde edilen neredeyse 15 000 bipolar hastayı kapsadı. Bu bireylerin GLP‑1 ilaçlarıyla tedavi edildiği dönemler, ilaç almadıkları dönemlerle karşılaştırıldı. Sonuçlar, semaglutide kullanan hastaların psikiyatrik hastaneye yatış oranının, ilaç almayan dönemlere göre anlamlı derecede düşük olduğunu gösterdi. Prof. Taylor, "Semaglutide, bipolar bozukluğu olan bireylerde psikiyatrik hastaneye yatış riskini %21 azaltarak, bu ilaç sınıfının diyabet ve kilo kontrolünün ötesinde bir fayda sağlayabileceğini işaret ediyor" dedi.
Bipolar bozukluk, Dünya Sağlık Örgütü'nün tahminlerine göre dünya nüfusunun yaklaşık 1/200'ünü, yani 37 milyon kişiyi etkiliyor. Bu hastalığın diyabet ve obeziteyle sıkça birlikte görülmesi, ortak biyolojik mekanizmaların varlığına işaret ediyor. GLP‑1RA'ların inflamasyon, hücresel stres ve beyin içi sinyal yollarını düzenleyerek nöroprotektif etkiler sağlayabileceği düşünülüyor. Semaglutide'in bu süreçleri modüle ederek duygu durum stabilizasyonuna katkıda bulunabileceği, çalışmanın bulgularıyla destekleniyor.
İlginç bir şekilde, aynı sınıfa ait diğer iki ilaç—liraglutide ve dulaglutide—bipolar hastalarda benzer bir risk düşüşü göstermedi. Bu durum, semaglutide'in etkilerinin tüm GLP‑1RA'lar için genelleştirilemeyeceğini, moleküler yapısının ya da farmakokinetik özelliklerinin özel bir rol oynadığını düşündürüyor. Araştırmacılar, bu bulguların rastlantısal olmadığını ve semaglutide'in beyin üzerindeki özgün etkilerini daha iyi anlamak için randomize kontrollü klinik deneylerin gerekliliğini vurguluyor.
Çalışmanın sonuçları, "Use of glucagon‑like peptide‑1 receptor agonists and the associated risk of hospitalisation in bipolar disorder, from a nationwide cohort, 2009‑2024" başlıklı makale olarak Acta Psychiatrica Scandinavica dergisinde yayımlandı. Bu bulgular, GLP‑1RA'ların sadece metabolik hastalıkların tedavisinde değil, aynı zamanda ruh sağlığı alanında da yeni bir araştırma ufku açabileceğini gösteriyor. Semaglutide'in bipolar bozuklukta hastaneye yatış riskini azaltma potansiyeli, gelecekte multidisipliner tedavi protokollerine entegre edilebilir ve hastaların yaşam kalitesini artırabilir.
