T. rex'in vücut sıcaklığı ilk kez ölçüldü: Fosil dişler 36 dereceyi gösterdi
UCLA araştırmacıları fosil diş minesini inceleyerek T. rex'in vücut sıcaklığını yaklaşık 36 derece olarak hesapladı. Science Advances'te yayımlanan bulgu, dinozorun sıcakkanlı ve enerjik olduğunu gösteriyor.
Fosil dişlerden ilk doğrudan ölçüm
ABD'deki California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) araştırmacıları, Tyrannosaurus rex'in vücut sıcaklığını ilk kez doğrudan ölçtü. 16 Eylül'de Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre dev yırtıcı dinozorun vücut sıcaklığı ortalama 36 santigrat dereceydi. Bu değer bugünkü fillere benziyor ve ortalaması 36 ile 37 derece arasında değişen insan vücut sıcaklığından çok uzak değil.
Çalışmanın başyazarı UCLA'dan Randy Flores, kıdemli yazarı ise izotop jeokimyacısı Aradhna Tripati. Ekipte UCLA'dan jeobiyolog Robert Eagle ile University College London'dan paleontolog Alessandro Chiarenza da yer alıyor. Araştırma ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) tarafından desteklendi.
-
Yemek tarifleri
Malzeme listesi, adım adım yapılış, süre ve porsiyon bilgisiyle. Çorbadan tatlıya kategoriye göre gez ya da aradığını doğrudan ara.
Tariflere bak → -
Nasıl yapılır rehberleri
Telefon ayarlarından resmî işlemlere, hesap güvenliğinden günlük hayattaki küçük sorunlara: numaralı adımlar ve tahmini süreyle anlatılmış rehberler.
Rehberleri gör → -
Program arşivi
Tarayıcılar, güvenlik araçları, ofis ve medya yazılımları. Her kayıtta ne işe yaradığı, sürümü ve indirme bağlantısı.
Programlara göz at → -
Sesli ve görüntülü sohbet
Odalarda grup görüntülü sohbet, birebir sesli arama ve canlı yayın. Tarayıcıdan çalışır — eklenti, uygulama ya da kurulum gerekmez.
Odalara gir →
Diş minesindeki kimyasal iz
Araştırmacılar, fosil diş minesindeki nadir karbon ve oksijen izotoplarının birbirine bağlanma oranını ölçtü. Yöntemin temelinde basit bir ilişki yatıyor: Sıcaklık arttıkça bu izotoplar arasında daha az bağ oluşuyor. Örnekler dişlerden matkapla alınıyor, fosforik asitte çözülüyor ve kütle spektrometresiyle analiz ediliyor. UCLA'nın açıklamasına göre geliştirilen teknik, kemikle yapılan önceki yönteme kıyasla yaklaşık yüzde 90 daha az malzeme gerektiriyor.
Ölçümde kullanılan diş örnekleri, Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenen ve Montana'daki Hell Creek bölgesinden çıkarılan "Thomas" adlı T. rex iskeletine ait. Thomas, bilinen en eksiksiz tiranozor iskeletlerinden biri olarak gösteriliyor. Robert Eagle, diş minesinin büyük ve son derece dayanıklı kristal yapısı sayesinde bu tür ölçümler için uygun olduğunu belirterek "Daha önce kimse böyle bir sıcaklık ölçümü yapamamıştı" dedi.
Hantal sürüngen değil, enerjik bir avcı
Karşılaştırma için verilen değerler sonucu daha anlaşılır kılıyor. UCLA'nın açıklamasına göre soğukkanlı sürüngenlerin vücut sıcaklığı 28-30 derece, timsahlarda yaklaşık 30 derece, günümüz kuşlarında ise 40-43 derece aralığında bulunuyor. T. rex'in 36 derecelik değeri, onun sıcakkanlı bir hayvan olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılara göre bu bulgu, T. rex'in güneşlenerek ısınan yavaş bir canlı değil, hızlı metabolizmaya sahip enerjik bir avcı ya da leş yiyici olduğuna işaret ediyor. Vücut ısısını kendi başına düzenleyebilmesi, Kretase döneminde Alaska'ya kadar uzanan serin bölgelerde yaşayabilmesini de açıklıyor. Aradhna Tripati, ısıl fizyolojinin bir türün davranışını, yayılım alanını, enerji dengesini ve iklim değişimine verdiği tepkiyi belirlediğini vurguladı.
AP'nin aktardığına göre ekip, aynı kimyasal analiz yöntemini başka dinozor türlerine de uygulamayı planlıyor. Eagle, bu yöntemle incelenebilecek pek çok ilgi çekici tür bulunduğunu söyledi.
Fotoğraf: Jonathan Chen, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
