Aile Grubunda Günaydın

Sabah yedi. Telefon daha alarm çalmadan titriyor. Aile grubuna halam bir görsel göndermiş: çiçekli bir çerçeve, ortasında kocaman harflerle "Hayırlı sabahlar". Biraz sonra teyzemden başka bir görsel geliyor, bu kez bir fincan çay ve kelebekler. Ben gözümü açmadan grupta iki günaydın birikmiş oluyor.

Aile grupları bu ülkede kendine özgü bir dünya. Kimse kurallarını yazmadı, kimse bir yönetmelik çıkarmadı. Ama herkes neyin yapılıp neyin yapılmayacağını biliyor. Ya da bildiğini sanıyor.

Günaydına cevap vermek

İlk kural şu: günaydına günaydınla karşılık verilir. En azından birinin vermesi gerekir. Halam görseli attıktan sonra yarım saat boyunca kimse yazmazsa grubun havası değişir. Sonunda biri "Günaydın halacım" yazar ve herkes rahat bir nefes alır.

Ben bu görevi bazen gönüllü üstleniyorum. Uyanır uyanmaz kalp atıyorum, ya da kısa bir "günaydın" yazıyorum. Bunun bir mesaj olmadığını biliyorum aslında. Halama söylediğim şey "seni gördüm, buradayım". Çiçekli görselin de aynı şeyi söylediğini yıllar sonra anladım.

Sesli mesajın uzunluğu

Aile grubunun ikinci kuralı, kimse kimsenin sesli mesajının uzunluğunu eleştirmez. Annem bir buçuk dakikalık sesli mesaj gönderir; ilk yirmi saniyesi babama "dur, kaydediyor mu bu" demekle geçer. Sonra asıl konu gelir: pazar günü kim yemeğe geliyor.

Gençler bu mesajları hızlandırarak dinliyor, ben de bazen öyle yapıyorum. Ama annemin sesini hızlı dinlemek içime sinmiyor. Ne de olsa bir gün bu kayıtların değerli olacağını biliyoruz. Arada bir, normal hızına geri alıp sonuna kadar dinliyorum.

Sessize almak serbest, çıkmak yasak

Kalabalık bir aile grubunda günde yüzlerce mesaj birikebiliyor. Bildirimleri kapatmak serbest, kimse bilmiyor zaten. Ama gruptan çıkmak başka bir şey. Ekranda o küçük satır belirir: "... gruptan ayrıldı." Herkes görür. Ardından telefonlar çalmaya başlar: "Ne oldu, kırıldın mı birine?"

Bir kuzenim bir kez gerçekten çıkmıştı, sadece bildirimlerden bunaldığı için. Ertesi gün annesi onu tekrar ekledi. Kuzenim bir daha çıkmadı. Aile grubundan ayrılmak, aile sofrasından kalkıp gitmek gibi algılanıyor. Sessize almak ise sofrada oturup biraz dalıp gitmek; kimse fark etmez.

Görüldü ama yazmadı

Aile grubunun en ince meselesi okumak ama yazmamak. Herkes okuduğunu biliyor; ekranda görüldü işaretleri sıralanıyor. Bir fotoğrafa, bir bebeğin ilk adımlarına, bir doğum günü pastasına herkes bir şey söylemeli. Söylemeyen kişi bir sonraki bayramda bunu duyar: "Fotoğrafı gördün mü, hiç yazmadın."

Bu baskıyı daha önce görüldü yazısının yükü üzerine yazarken düşünmüştüm. Aile grubunda o yük katlanıyor, çünkü karşında bir kişi değil, bütün bir soyağacı var.

Yanlış gruba giden mesaj

Aile grubunun en korkulan anı herkesin başına bir kez gelmiştir: yanlış gruba yazmak. Arkadaşına yazdığın bir şikâyet, bir şaka, bir "yine mi o yemek" cümlesi bir anda aile grubunda belirir. Silmeye çalışırsın ama "bu mesaj silindi" yazısı daha çok merak uyandırır.

O yüzden çoğumuz aile grubuna yazarken ikinci kez kontrol ediyoruz. Ekrandaki grup adına bakmak, yazmadan önce yapılan küçük bir dua gibi. Telefonumdaki aile grubunun adının yanına bir çay emojisi koymamın sebebi de bu; yanlış yere yazmadan önce gözüm ona takılsın diye.

Eskiden telefon zinciri vardı

Çocukluğumda bir haber aileye telefon zinciriyle yayılırdı. Annem teyzemi arardı, teyzem dayımı, dayım da büyükannemi. Haber her durakta biraz değişir, sonunda bambaşka bir şekle girerdi. Ama her durakta bir ses, bir "nasılsınız", biraz da dedikodu olurdu.

Aile grubu bu zinciri tek bir odaya topladı. Haber artık değişmeden, herkese aynı anda ulaşıyor. Bu iyi bir şey. Ama o duraklardaki sohbetler biraz kayboldu. Herkes haberi okuyor, bir kalp atıyor ve devam ediyor.

Yine de bazı sabahlar grup bana eski telefon zincirini hatırlatıyor. Biri hasta olduğunda, biri yola çıktığında, bir bebek doğduğunda mesajlar art arda geliyor ve herkes birbirini arıyor. Yazı yetmiyor, ses gerekiyor. Grup o anlarda bir haber panosu olmaktan çıkıp yeniden bir ailenin oturma odasına dönüşüyor.

Bir sabah yazmazlarsa

Bazen düşünüyorum: halam bir sabah günaydın görseli göndermezse ne olur? Herhalde ilk fark eden ben olurum. Saat sekizde telefona bakarım, grup sessiz. Dokuzda hâlâ sessiz. Sonra biri "Halam iyi mi?" diye yazar.

O zaman anlıyorum, çiçekli görsel bir alışkanlık değil, her sabah verilen küçük bir haber. "Ben iyiyim, buradayım." Ben de her sabah aynı cevabı veriyorum.