14. yüzyıl
1301-1400 yılları arasındaki zaman dilimi
14. yüzyıl, 1 Ocak 1301 ile 31 Aralık 1400 tarihleri arasındaki süreci kapsar. Bu dönem, hem Avrupa’da hem de Moğol İmparatorluğu’nda siyasi çekişmeler ve doğa felaketleri neticesinde 45 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği bir zaman dilimi olarak kayıtlara geçmiştir. Batı Afrika’da ise ekonomik büyüme ve refah dönemi yaşanırken, kıtasal çapta nüfus kayıpları büyük ölçüde Avrupa’ya özgü bir trajediyi işaret eder.
Avrupa’yı derinden etkileyen Kara Ölüm, yaklaşık 25 milyon insanın ölümüne yol açarak kıtanın nüfusunun üçte birini yok etmiştir. Bu felaketin ardından Fransa Kralı IV. Charles’ın vefatı ve İngiltere Kralı III. Edward’ın Fransız tahtına hak iddia etmesi, Yüz Yıl Savaşı’nı başlatan kırılma noktasını oluşturur. Aynı yüzyıl, İtalyan Rönesansı’nın ilk kıvılcımları ve Osmanlı İmparatorluğu’nun temellerinin atılmasıyla da kültürel ve siyasi açıdan yeni bir dönemin habercisiydi.
Uzak kıtalarda da önemli değişimler yaşanmıştır; Meksikalılar Tenochtitlan şehrini kurarken, Mississippian kültürünün merkezi olan Cahokia terk edilmiştir. Küresel iklimde ise, 1300 civarında başlayan Küçük Buzul Çağı, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da ortalama sıcaklıkların iki derece düşmesine neden olmuş, tarım sezonlarını kısaltarak kıtlıkları ve ürün verimliliğinde ciddi düşüşleri tetiklemiştir.
Bu yüzyıla damga vuran olaylar arasında, 1302 yılında Osmanlı Devleti’nin Bizans’la ilk muharebesi Koyunhisar Muharebesi’ni kazanması, 1308’de Anadolu Selçuklu Devleti’nin çöküşü ve aynı yıl son sultan II. Mesud’un ölümü yer alır. 1315‑1317 yıllarında Avrupa’da büyük kıtlık, 1324’te Marco Polo’nun vefatı ve Orhan Gazi’nin Osmanlı tahtına geçişi, 1331’de İznik’in fethi ve 1347’de Büyük Veba Salgını’nın Avrupa’ya yayılması gibi dönüm noktaları, 14. yüzyılı hem felaket hem de dönüşüm yılları olarak şekillendirmiştir.