Aleksandr Vasiliyeviç Kolçak (4 Kasım 1874 – 7 Şubat 1920), Rus deniz subayı, amiral, kutup araştırmacısı ve İç Savaş sırasında Bolşevik karşıtı Beyaz Ordu’nun önde gelen komutanlarından biridir. Deniz mayınları konusunda uzmanlaşmış, Rusya Coğrafya Derneği’nin üyelerinden olup Port Artur Baskını sırasında gösterdiği başarılar nedeniyle altın kılıçla onurlandırılmış ve aynı dernekten Büyük Altın Konstantin Madalyası almıştır.
Kolçak, 1874’te Saint‑Peterburg’da asker bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası, Kırım Savaşı’nda görev yapmış emekli bir deniz topçu generaliydi ve oğlunun deniz subayı olmasını istedi. 1894’te Deniz Harp Okulu’ndan mezun olduktan sonra Vladivostok ve Kronstadt’ta görev yaptı. 1900’de hidrolog olarak Zarya gemisine atanıp Eduard Toll’un Kuzey Kutup seferine katıldı; sefer sırasında büyük zorluklar yaşadı ve 1902’de Rusya’ya döndü.
Daha sonra iki kez daha kuzey seferlerine katılarak bu alanda uzmanlaştı ve Coğrafya Derneği tarafından ödüllendirildi.
Rus‑Japon Savaşı sırasında 1904’te Port Artur’a gönderilen Kolçak, Askold kruvazöründe ve ardından Serdityi muhribinde görev aldı. Japon gemilerine karşı mayınlama çalışması yaparak Takasago kruvazörünün batmasına yol açtı ve bu başarısı için Aziz Anna Nişanı’nın dördüncü sınıfını aldı.
Savaşın sonunda esir düşüp Nagasaki’ye götürüldü, sağlık durumu nedeniyle kısa sürede Ruslara iade edildi. 1905’te Saint‑Peterburg’a dönerek kutup seferlerinden elde ettiği verilerle bilimsel çalışmalar yaptı; “Kara ve Sibirya Denizleri Buzulları” adlı makalesi İmparatorluk Bilimler Akademisi tarafından yayımlandı.
1914’te I. Dünya Savaşı patlak verdiğinde Kolçak, Baltık Donanması’nın emrinde bulunuyordu. Savaşın ilerleyen yıllarında ise İç Savaş sırasında Beyaz Ordu Mareşalı olarak görev alarak Beyaz Terör’ün en önemli komutanlarından biri haline geldi. 1920’de hayatını kaybedene kadar denizcilik ve araştırma alanındaki deneyimlerini askeri liderliğine yansıttı.
