Ayhan Işık
Türk sinema sanatçısı ve ressam (1929–1979)
Ayhan Işık, 5 Mayıs 1929’da İzmir’in Konak ilçesinde, Selanik'ten göç etmiş altı çocuklu bir ailenin en küçük çocuğu olarak dünyaya geldi. Kendisi, “Taçsız Kral” lakabıyla tanınan bir sinema sanatçısı; oyunculuk, yapımcılık, yönetmenlik, senaristlik, seslendirme ve resim gibi alanlarda da eserler verdi. Hayatı üzerine kaleme aldığı “Hayatım” adlı hatıra defterinde, çocukluk günlerinin yaramazlıklarla geçip annesini sık sık telaşlandırdığını yazar.
Altı yaşındayken babasını kaybeden Işık, anılarını “Kokusu, geceleri yanımda sarılması, balık tutmaya götürmesi… Hepsi bu” sözleriyle hatırlıyor. Eğitim hayatının ilk yıllarını İzmir’de tamamladıktan sonra, İstanbul’da yaşayan ve üniversite eğitimi almış olan büyük ağabeyi Mithat Özer’in yanında öğrenimini sürdürdü. Ağabeyinin vefatı, Işık için yaşam boyu bir örnek oldu; 12 yaşında okurken eve katkı sağlamak amacıyla çalışmaya başladı ve ilerleyen yıllarda Paris’te yüksek öğrenim hayali kurdu.
İstanbul’da zor bir başlangıç yapan Işık, zamanla kendisini zengin bir çevrenin içinde buldu. Mahir İz gibi bir okul müdürü, Salah Birsel gibi bir müdür muavini ve Rıfat Ilgaz, Vefalı Kör Galip, Akbaba Celal gibi öğretmenlerle tanıştı. Okul arkadaşları arasında senarist Safa Önal, karikatürist Ferruh Doğan ve ressam Semih Balcıoğlu gibi isimler de vardı. Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü’nde Bedri Rahmi Eyüboğlu’ndan ders alarak “On’lar Grubu”nda yer aldı; bu grup, Doğu‑Batı sentezini Türk resminde canlandırmayı, halk sanatına yönelmeyi ve renkli, lekeli bir teknik kullanmayı amaçlıyordu. Işık, bir röportajda empresyonizmin etkisinde olduğunu ve Claude Monet’tan çok etkilendiğini söylemişti. 1952’de Yıldız Dergisi’nin düzenlediği yarışmayı birincilikle kazanması, resimle olan bağını zayıflatarak sinema yoluna girmesine yol açtı; bir yıl sonra, 1953’te akademiden mezun oldu.
Sinema kariyerine, şair, senarist ve yönetmen Orhon Murat Arıburnu ile çalıştığı ilk filmle adım attı. Ardından gelen ikinci filmi, Türk sinemasında Geçiş Dönemi’ni sonlandırıp Sinemacılar Dönemi’ne geçişi simgeleyen bir eser olarak kabul edildi. Bu süreçte “Taçsız Kral” unvanını alarak, Türk sinemasının en sevilen yüzlerinden biri haline geldi.