Bağdat Kuşatması (1258)

Hülâgû Han komutasındaki Moğol ordusunun Abbâsîlerin başkenti Bağdat'ı kuşatması ve yağmalaması

Bağdat Kuşatması, Büyük Moğol Hanı Mengü Han'ın emriyle Hülagû Han'ın komutası altında birleşen Moğol ordularının, Abbâsî Halifeliği'nin başkenti Bağdat'ı almak için yaptıkları başarılı kuşatmadır. Bu kuşatma sonunda başkent Moğollar tarafında ele geçirilerek istila edilmiş, yağmalanmış ve tahrip edilmiştir. Moğol askerleri 7 gün boyunca şehirde bulunanları öldürmüştür. 200 bin ila 1 milyon arasında Bağdatlı'nın öldürüldüğü tahmin edilmektedir. Abbâsî Halifeliği de bu saldırı sonrası yok edilmiştir. Son Abbasi halifesi Müstasım, kanının dökülmesinin uğursuzluk getireceğine inanılarak oğullarıyla beraber bir halıya sarılmış ve ölene kadar atlar tarafından çiğnenmiştir. Şehrin yakılıp yıkılmasından ve halifenin öldürülmesinden dolayı Bağdat, İslam dünyasındaki kültür merkezi özelliğini kaybetmiştir.

Moğol İmparatorluğu’nun Büyük Hanı Mengü Han’ın emriyle, Hülagû Han komutasındaki birleşik Moğol orduları, Abbâsî Halifeliği’nin başkenti Bağdat’ı ele geçirmek üzere bir kuşatma başlattı. Kuşatmanın sonunda şehir Moğolların kontrolüne geçti; şehir içinde büyük bir yağma ve tahribat yaşandı. Moğol askerleri yaklaşık bir hafta süren şiddetli saldırı sırasında şehirdeki birçok kişiyi öldürdü ve tarihçilerin tahminlerine göre 200 bin ile bir milyon arasında Bağdatlı hayatını kaybetti. Bu yıkımın ardından Abbâsî Halifeliği sona erdi. Son halife Müstasım, kanının uğursuzluk getireceğine inanarak oğullarıyla birlikte bir halıya sarıldı ve öldürülene kadar atların ayakları altında kaldı. Şehrin yanması ve halifenin ölümü, Bağdat’ın İslam dünyasındaki kültür merkezi konumunu da zayıflattı.

Moğolların Bağdat’ı hedef almasının temeli, 1229’da kurultayda Moğol işgallerinin devamına karar verilmesiydi. Ögeday’ın Büyük Han ilanının ardından Cormagon Noyan önderliğinde 30 bin kişilik bir güç, İran ve Irak’ı işgal etmeye yönlendirildi. 1231 ve sonrasında Moğol birlikleri, Erbil ve çevresine yağma amaçlı saldırılar düzenledi; bu dönemde Abbâsî orduları başarılı bir direniş gösteremedi. Ögeday’ın 1241’de ölümü ve ardından Güyük Han’ın 1246’da tahta çıkmasıyla batı seferleri planlandı, fakat Güyük Han’ın ani ölümü bu planları bozdu.

1251’de 43 yaşındaki Mengü Han tahtta yerini aldığında, devlet içindeki sorunları çözdükten sonra doğu ve batıya yönelik seferlerin sürdürülmesini sağladı. Irak bölgesindeki Moğol operasyonlarının genel komutanlığı, Çormağan’ın vefatından sonra Baycu Noyan’a geçti; Baycu da önce Anadolu’ya yönelerek istilayı sürdürdü. Mengü Han’ın kurultayda onay aldığı plan çerçevesinde, Hülagû İran, Anadolu, Ermenistan, Şam ve Mısır’ın valisi olarak seçildi ve bu bölgelerin tamamen hâkimiyet altına alınması kararlaştırıldı.

Hülagû, sefer hazırlıklarına büyük bir titizlikle başladı. Her on Moğol erkeğinden ikisini orduya alarak asker sayısını artırdı, Kirman, Fars ve Musul’daki atabeylerden asker, teçhizat ve erzak temini talep etti. Ayrıca Baycu’ya da saldırılarını yoğunlaştırması ve Hülagû’ya destek vermesi yönde haber gönderildi. Kuşatmalarda ve zor arazi geçişlerinde uzmanlık sağlamak amacıyla 1.000 kişilik Hitaylı mühendis de orduya dahil edildi; bu mühendis alayı sayesinde ilerleyecekleri güzergâh önceden belirlendi. Mayıs 1252’de Ketboğa Noyan komutasındaki 10 bin kişilik öncü bir kol, Mazenderan ve Huzistan’da Haşhaşilere saldırmak üzere gönderildi; Ocak 1254’te ise büyük Moğol ordusu harekete geçti ve 1254 sonunda Almalıg’a, 1255 Eylül’ünde ise Semerkant’a ulaşarak kuşatmayı sürdürdü.

46 goruntulenme