Balıkesir

Balıkesir, Türkiye’nin batısında yer alan, ilin kalbi olarak kabul edilen şehir. Tarih boyunca Misya, Karesi gibi isimlerle anılmış bu bölge, Roma ve Bizans dönemlerinden Anadolu Selçuklu, Karesi Beyliği ve Osmanlı yönetimine kadar uzanan uzun bir dizi egemenliği yansıtır. Günümüzün en önemli geçim kaynakları arasında tarım ve hayvancılık yer alırken, bamya, börülce, kavun, zeytin, zeytinyağı ve kelle peyniri gibi ürünler hem bölgenin ekonomik hayatını besler hem de yöresel lezzetlerin vazgeçilmezleri olur. Ayrıca sahil kasabaları, kalın turizm çarpanlarından biridir; Ayvalık, Susurluk ve diğer sahiller, hem doğal güzellikleri hem de yöresel ürünleriyle dikkat çeker.

Şehrin adı, iki ana bölümden oluşan eski merkez ilçelerinden türetilmiştir. 24 Ekim 1926’da 4248 sayılı Kararname ile Karesi’nin Balıkesir adını alması, adın kökeniyle ilgili çeşitli teorilere yol açmıştır. Bazı rivayetler, antik “Paleo Kastro” yani Eski Hisar’ın Atatürk Parkı içinde yer alması sayesinde Balıkesir’in adıyla bağdaştığını öne sürer. Diğer kaynaklar ise “Balak Hisar” veya “Balık Hisar” gibi eski Türkçe kelimelerle şehir adının türediğini, balık kelimesinin o dönemde “şehir” anlamına geldiğini belirtir. Karesi halkının ilk yerleşim yerinin içi hisar olduğu, Hisariçi Mahallesi’nin varlığıyla da bu bağın güçlü olduğunu göstermektedir. Pers hükümdarı Balı‑Kisra’dan veya “Bal-ı Kesr” gibi başka kaynaklardan türediği de iddialar arasında yer alır, ancak bu teorilerin doğruluğu hâlâ netleşmemiştir.

Arkeolojik kazılar, Balıkesir’in çok eski zamanlardan beri insanların yaşadığı bir yer olduğunu kanıtlamaktadır. MÖ 8000‑3000 yılları arasında bölgeye yerleşimlerin başladığı, İnboğazı Mağaraları’nda Paleolitik, Neolitik ve Kalkolitik kalıntılarının bulunduğu ortaya çıkmıştır. Babaköy, Yortan mezarlığı, Kaymak Tepe gibi sitelerde ise Bakır Çağı’na ait kalıntılar ve yerleşim izleri keşfedilmiştir. İlk adı geçen şehir Agiros (Achiraus) ise bölgenin antik çağlardan beri stratejik önem taşıdığını göstermektedir. Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılmasının ardından Karesi Beyliği kurulmuş, sonrasında ise Osmanlı İmparatorluğu tarafından kontrol edilmiştir.

Antik dönemde bölge, Lidya dilinde “Misya” olarak adlandırılmıştır; bu isim “Kayın Ağacı” anlamına gelir. Zaman içinde sınırları değişiklik göstererek kuzeyde Marmara Denizi, batıda Çanakkale Boğazı ve Ege Denizi, doğuda Atranos Çayı, güneyde ise Lidya ile çevrilmiştir. Keşiş Dağı’ndan başlayarak Marmara sahilini takip eden kısım “Küçük Misya”, geri kalan bölge ise “Büyük Misya” olarak adlandırılmıştır. Bu tarihsel izler, Balıkesir’in zengin kültürel mirasının temel taşlarını oluşturur.