Belâzürî

Belâzürî, 9. yüzyılda yaşamış İran asıllı bir tarihçiydi. Doğum yeri ve ailesi hakkında kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte, Farsça’dan Arapça’ya çeviriler yapması, onun İran kökenli olduğuna işaret eder. Abbâsî halifesi Mütevekkil’in himayesinde çalıştığı bilinmektedir ve yaşamının son yıllarında Bağdat’ta vefat etti; bazı kaynaklar, 80 yaşına yakın bir yaşta akıl hastanesinde hayatını kaybettiğini öne sürer.

Günümüze ulaşan iki önemli eseri arasında yer alan Fütûhu’l‑bül’dân, Medine’ye hicret olayını anlatarak başlar ve ardından Peygamber’in Medine ve çevresindeki Yahudilerle ilişkilerini, Mekke, Taif, Tebal, Cüreş, Tebük ve çevresi, Necran, Yemen, Umman, Bahreyn ve Yemame gibi bölgelerin işgallerini ayrıntılı bir şekilde aktarır. Eserde, Ebû Bekir döneminde ortaya çıkan isyan hareketleri, Dımaşk ve çevresinin durumu, el‑Cezîre, Malatya, Mısır ve Kuzey Afrika’nın yanı sıra Endülüs, Akdeniz adaları, Sevâd, İran, Azerbaycan, Orta Asya, Horasan, Mekrân ve Sind gibi geniş coğrafyaların fetihleri de yer alır.

Diğer eseri Ensâbü’l‑eşrâf, Hz. Muhammed’in hayatı ve kişiliği ile Dört Halife, Emevîler ve Abbâsîlerin erken dönemleri için değerli bir kaynak niteliğindedir. Bu eser, peygamberin atalarını ve ona akraba olan aile ağacını geniş bir çerçevede ele alır; Nuh Peygamber ve çocuklarından başlayıp, İbrahim ve İsmail’in soyuna kadar uzanan bir nesil sırasını izler. Belâzürî, Kusay’dan sonraki döneme kadar detaylı bir inceleme sunduktan sonra, Hz. Muhammed’in hayatını, nübüvvetini ve bu dönemde yaşanan olayları ayrıntılı bir biçimde anlatır.