Boylam

Dünya üzerindeki bir noktanın, başlangıç meridyenine olan açısal uzaklığına boylam denir. Boylamı ifade etmek için tul derecesi, tul dairesi veya uzunluk dairesi gibi terimler de kullanılır. Boylamlar, doğu ve batı olmak üzere iki ana gruba ayrılır ve derece, dakika, saniye gibi birimlerle ölçülür. Aynı boylama sahip noktaları birleştiren, kutuplardan kutuplara uzanan ve Dünya'yı dilimlere ayıran varsayımsal yarım dairelere ise meridyen adı verilir.

Meridyenler, Ekvator'a dik olacak şekilde Dünya'yı 360 eşit parçaya bölen yaylardır. Bu yayların her biri, bir büyük çemberin yarısıdır ve hepsi aynı uzunluktadır. Bazen meridyen terimi, kutuplardan geçen tam bir çember anlamında da kullanılabilir; ancak bu metinde meridyenler sadece yarım daireler olarak ele alınacaktır.

Başlangıç meridyeni olarak, İngiltere'deki Greenwich Gözlemevi'nden geçen meridyen kabul edilir ve 0 derece ile gösterilir. Bu meridyenin doğusundaki alanlar doğu yarımküre, batısındaki alanlar ise batı yarımküre olarak adlandırılır. Greenwich meridyeninin tam karşısında yer alan ve 180. dereceyi oluşturan meridyen ise antimeridyen olarak bilinir. Başlangıç meridyeni ile antimeridyen birbirini tamamlayarak bir tam çember oluşturur. Toplamda, 179 doğu, 179 batı ve 0 ile 180 derecelik meridyenlerle birlikte 360 meridyen yayı bulunur.

Meridyenlerin özellikleri arasında, her birinin bir büyük çemberin yarısı olması ve hepsinin eşit uzunlukta olması yer alır. Meridyenler, Ekvator ve diğer enlem çizgilerini dik keserler. İki meridyen arasındaki en geniş mesafe Ekvator üzerinde ölçülür ve yaklaşık 111 kilometredir. Kutuplara doğru yaklaşıldıkça meridyenler arasındaki mesafe azalır ve kutuplarda bu mesafe sıfıra iner.