Celali takvimi

Ömer Hayyam tarafından düzenlenmiş bir takvim

Celâlî Takvimi, Güneş yılı esasına dayanan, İranlı matematikçi ve astronom olan Ömer Hayyam başkanlığındaki bir kurul tarafından düzenlenmiş bir takvimdir. Büyük Selçuklu İmparatorluğu hükümdarı Sultan Melikşah'a sunulan bu takvim, 1079 yılından itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Yılbaşını 9 Ramazan 471 yılına rastlayan Nevruz olarak almış, 1079 yılını başlangıç kabul etmiştir. Selçuklu Devleti'nin yanı sıra Babür İmparatorluğu da bir dönem bu takvimi kullanmıştır. Celâlî Takvimi sadece tarım, hayvancılık gibi ekonomik işlerin düzenlenmesinde kullanılmış, normal hayatta ise Hicrî takvim kullanılmaya devam edilmiştir.

Celâlî takvimi, Güneş yılına dayalı bir sistem olarak, Ömer Hayyam önderliğindeki bir bilimsel kurul tarafından hazırlanmıştır. Büyük Selçuklu Devleti’nin sultanı Melikşah’a 1079 yılında sunulmuş ve aynı yıl itibarıyla kullanılmaya başlanmıştır. Takvimin başlangıç noktası, 9 Ramazan 471 hicri tarihine denk gelen 15 Mart 1079 CE tarihidir; bu tarih Nevruz ile aynı zamana denk gelir ve takvimin yılı olarak kabul edilmiştir. Selçuklu Devleti’nin yanı sıra Babür İmparatorluğu da bir dönem bu takvimi benimsemiştir. Celâlî takvimi, esas olarak tarım, hayvancılık gibi ekonomik faaliyetlerin planlanmasında kullanılmış, günlük hayatta ise Hicri takvim tercih edilmiştir.

Bu takvimde bir yıl 365 gün ve 6 saat olarak tanımlanır. Astronomik gözlemler ve hesaplamalarla belirlenmiş olması, ekinoksların tespiti konusunda Gregoryen takviminden daha hassas sonuçlar verir. Artık yıl uygulaması ise 33 yılda bir kez gerçekleşir; yani her 33. yılda bir gün eklenerek yıl uzunluğu düzeltilir.

Günümüzde İran ve Afganistan’da resmi takvim olarak kullanılan modern İran takvimi ise 128 yılda bir kez artık yıl içerir. Bu farklılık, takvimlerin tarihsel gelişim süreçlerinde izledikleri farklı metodolojilerden kaynaklanmaktadır.

48 goruntulenme