Nişabur doğumlu olan Gıyaseddin Ebu’l-Feth Ömer ibn İbrahim, 1048 yılında dünyaya gelmiş ve 1131 yılında hayata veda etmiştir. Selçuklu Devleti’nin ilk başkenti konumundaki bu kentte yetişen Hayyam, matematik, astronomi, tarih ve felsefe gibi farklı alanlarda derin bilgiler edinmiş; ayrıca rubai adı verilen dörtlük şiirleriyle de adını duyurmuş bir bilim insanı ve şairdir.
Hayatının büyük bir bölümünde, Birinci Haçlı Seferi’nin yaşandığı dönemde Selçuklu yönetimiyle yakın ilişki içinde bulunduğu bilinmektedir.
Matematik çalışmalarıyla öne çıkan Hayyam, özellikle konik kesitler yardımıyla kübik denklemleri sınıflandırma ve çözme konusunda önemli adımlar atmıştır. Aynı zamanda geometri alanında paralel aksiyomun araştırılmasına da katkıda bulunmuştur. Gökbilimci yönüyle ise daha hassas bir güneş takvimi olan Celâli takvimini oluşturmuş; bu takvim, yüzyıllar boyunca kullanılan Pers takviminin temelini oluşturmuştur. 1079 yılında İran’da bir yılın uzunluğunu 365,24219858156 gün olarak hesapladığını duyurmuş ve bu ölçüm, modern bilimsel verilerle neredeyse birebir örtüşmüştür.
Şair olarak rubaileriyle tanınan Hayyam’ın, günümüze yaklaşık yüz kadar rubaisi ulaşmıştır. Bu dörtlükler, kendine özgü bir üsluba sahip olsa da zamanla bazı eserlerin farklı şairlere mal edildiği görülmüştür. Hayyam’ın rubailerine olan ilgi, Türkiye’de 19. yüzyıldan itibaren artmaya başlamış ve pek çok çeviri ile yorum çalışması yapılmıştır.
Bilinen en eski Türkçe çeviriler, Muallim Feyzi tarafından kaleme alınmış ve 1885-1886 yıllarında Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımlanarak kitaplaştırılmıştır.
Ömer Hayyam, 1931 yılında Ordu, Türkiye'de doğdu. 9 Eylül 2008 tarihinde hayatını kaybetti.
Rol aldığı yapımlar
- Binnaz (1959) — Hamza
- Eceline Susamışlar (1959)
- Zavallı Necla
- Kara Talih (1957)
- Vahşi İntikam (1953)
Yapım ve künye bilgileri TMDB'den alınmıştır.
