Doğu Anadolu'nun ortasında konumlanan Erzincan, aynı adı taşıyan il merkezine ev sahipliği yapar. Şehrin doğusunda Çayırlı ve Üzümlü, batısında Kemah, kuzeybatısında Refahiye, kuzeyinde Gümüşhane, güneyinde ise Tunceli illeriyle komşuluk ilişkileri vardır.
İsmine dair en eski izler, antik coğrafyacının bahsettiği “Eriza” kelimesine dayanabilir; Grek kaynaklarında “Aziris” biçiminde de görülür. Ermeniler bu bölgeyi “Erez” ya da “Erzng”, Bizanslılar “Aringam”, “Arsingan” ve “Erzingan” olarak, Araplar ise “Erzencân” adını kullanmıştır. Türkler bölgeyi ele geçirdikten sonra önce “Erzingan”, ardından “Ezirgân” şeklinde değişen isim, günümüzdeki hâlini almıştır.
Erzincan’ın tarih sahnesine çıkışı, ikinci binyılda Hurrilerin, ardından Hayasalıların ve Azzilerin hâkimiyetiyle başlar. M.Ö. 1600‑1180 yılları arasında Hititler bölgeyi kontrol etmiş, ancak doğrudan yerleşim izlerine rastlanmasa da Hitit etkisinin hissedildiği kabul edilir. Urartular, M.Ö. 9. yüzyılda Van’ı başkent yaparak sınırlarını Hazar Denizi’nden Malatya’ya, kuzeye ise Erzurum ve Erzincan’a kadar uzatmış; Altıntepe’deki kazılar bu varlığı kanıtlar. Medler, M.Ö. 600 civarında bölgeyi ele geçirirken, kısa bir süreliğine Lidyalılar ve Persler de hâkimiyet kurmuşlardır.
Perslerin büyük kral Kiros ve II. Kambises döneminde bölge de imparatorluk topraklarına katılmıştır. Sonraki yüzyıllarda Roma, Bizans ve İran arasında süren çekişmeler, Erzincan’ı sık sık sınır değiştirilen bir bölge konumuna getirmiştir. 629 yılında Bizans İmparatoru Herakleios, bölgeyi İran’dan alarak kontrolünü sağlamlaştırmış; 655 yılında ise halifelik yönetiminde Habîb bin Mesleme, Erzincan ve çevresini ele geçirerek İslam hâkimiyetini getirmiştir.
