Gazete
haber, bilgi, bulmaca ve reklam içeren, genellikle düşük maliyetli kâğıt kullanılarak basılan ve dağıtımı yapılan bir yayın
Gazete, haber, bilgi, bulmaca ve reklam gibi içerikleri düşük maliyetli kağıda basarak halka sunan bir yayın organıdır. Amacı, okuyuculara güncel olaylar hakkında bilgi vermektir; bu amaç doğrultusunda hem genel konularda hem de belirli bir alana odaklanan özel sayılarda yayın yapılabilir. Günlük ya da haftalık periyotlarla çıkarılan bu basın ürününün kökeni, Osmanlı döneminde Arapça “cerîde” ve Farsça “rûznâme” gibi sözcüklerin kullanımına kadar uzanır; o dönemde günlük olayları kaydetmek için “günnâme”, aylık olayları belgelemek için ise “aynâme” yazılırdı. Türkçede gazetenin eş anlamlısı “yenün” olarak da bilinir.
Gazeteciliğin tarih sahnesine çıkışı M.Ö. 59’da Roma Senatosu’nun 2.000 nüshasını imparatorluğun farklı bölgelerine dağıttığı Acta Diurna ile başlar. Bu belge, fethedilen topraklar, siyasi gelişmeler ve gladyatör dövüşlerinin sonuçları gibi konuları içerir ve okuma bilen vatandaşlar tarafından yüksek sesle okunarak okuma bilmeyenlere de duyurulurdu. Benzer bir örnek, Tang Hanedanı döneminde Çin’de yayımlanan Kai Yuan Za Bao adlı saray genelgesidir; bu yayın da mandarinlerin başarılarını haber verir nitelikteydi. Matbaanın 15. yüzyılda icadı, gazete ve dergilerin hızla çoğalmasına zemin hazırladı. 16. yüzyılda Avrupa’da savaş haberleri kısa sayfalarda yayınlanmaya başladı ve 17. yüzyılın başlarında Almanya ve Belçika’da periyodik gazeteler ortaya çıktı. Johann Carolus’un 1605’te çıkardığı “Aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historie” kağıda basılan ilk gazete olarak kabul edilir.
İngilizceye özgü ilk gazete 1622’de Nathaniel Butter tarafından yayımlandı. Türkçe basım ise 1828’de Kahire’de çıkan Vekâyi‑i Mısriyye ile başladı; bu yayın Türkçe‑Arapça dillerinde yayınlanan ilk gazete olarak kayıtlara geçer. Osmanlı Devleti’nin resmi gazetesi ise 1831’de Takvîm‑i Vekâyi adıyla yayımlanmıştır. Sanayi Devrimi’nin getirdiği gelişmiş matbaa makineleri, baskı maliyetlerini düşürüp tirajı artırarak gazete okuma alışkanlığının yaygınlaşmasını sağladı. Londra’da 1814’de The Times, yeni matbaa ekipmanlarıyla dakikada 1.100 nüshaya ulaşarak bu dönüşümün bir örneğini sundu.
Günümüzde gazeteler, yayın saatine göre sabah ya da akşam gazeteleri, yayın sıklığına göre günlük ya da haftalık olarak sınıflandırılabilir. Ayrıca hedef kitle ve dağıtım bölgesine göre yerel, ulusal ve uluslararası gazeteler bulunur. İçerik açısından genel haber sunan yayınların yanı sıra sadece spor, din, magazin, ekonomi ya da siyaset gibi belirli konulara odaklanan özel gazeteler de mevcuttur. Dijitalleşmenin etkisiyle basılı gazetelerin elektronik versiyonları ortaya çıkmış, bu da okuyuculara internet üzerinden erişim imkanı sunmuştur.