İskoçlar

İskoçlar, İskoçya’da (Büyük Britanya’nın kuzeyinde) yaşayan halkı tanımlayan isimdir. Kelt dillerinde “Gáidheal” ya da “Albannaich”, Cermen dillerinde ise “Scots Fowk” olarak anılır. Bu ad, Latincedeki “Scoti” kelimesinden türemiş olup, 5. yüzyılda bir Gael kabilesini ifade eder.

“Scotia” adı, Romalıların birinci yüzyılda bir kabileyi tanımlamak için kullandığı bir terimdir; aynı zamanda İrlanda’da yaşayan Gael topluluklarını da kapsardı. İngiliz tarihçi Bede, İrlanda’dan Pikt topraklarına göç eden bu halkı “Scottorum” olarak kaydetmiştir: “Scottorum nationem in Pictorum parte recipit.” Bede, İskoçları “natio” (ulus) ve diğer grupları “gens” (ırk) terimleriyle nitelendirmiştir. “Scot” sözcüğü daha sonraki dönemlerde Galler’i işaret ederken, “Scottorum” unvanı 1005’te İrlanda Kralı Brian Bóruma’ya verilmiş ve sonraki İskoç kralları tarafından da kullanılmaya devam etmiştir; örneğin Kral Edgar’ın mühründe “Basileus Scottorum” ifadesi yer alır.

Günümüzde “Scot” ve “Scottish” kelimeleri, esasen İskoçya’da yaşayanları tanımlamak için kullanılır. Geçmişteki İrlandalı çağrışımlar büyük ölçüde silinmiş olup, 17. ve 18. yüzyıllarda İskoçya’dan İrlanda’ya göç edenlerin bıraktığı izler “Ulster Scots” adıyla hâlâ görülür.

İskoçya’nın yerli nüfusu, Piktler, Galler ve Bretonlar gibi üç Kelt topluluğundan oluşur. 700‑1000 yılları arasında Gael dili yaygınken, İngilizce ve Fransızca konuşan komşular bölgeye “Scotland”, yani “Gaellerin diyarı” adını vermişlerdir. 1200‑1500 yılları arasında Galloway ve Highland bölgelerinde İngilizce giderek baskın hâle gelmiş, 1500’lerden itibaren halk iki ana gruba ayrılmıştır: Gaelik konuşan “Highlanders” ve İskoç İngilizcesi konuşan “Lowlanders”. Bugün ise göçmen topluluklar farklı dilleri getirse de, modern İskoçya’da İngilizce hâkim dildir ve “Highlander” ile “Lowlander” terimleri eski anlamlarını yitirmiştir.