İsmail Galip Arcan

Türk oyuncu ve oyun yazarı83 okunma💬𝕏

İsmail Galip Arcan, 3 Kasım 1894 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. 8 Ağustos 1974'te aynı şehirde hayata veda eden sanatçı, Türk tiyatrosunun ve sinemasının önemli isimlerinden biri olarak anılır. Hem sahne sanatçısı hem oyun yazarı hem de tecrübeli bir makyaj sanatçısı olan Arcan, mesleğine adadığı ömrü boyunca birçok alanda iz bırakmıştır.

Tiyatroya olan ilgisi çok erken yaşlarda başladı. Henüz 15 yaşındayken Ahmet Fehim Efendi'nin tiyatrosunda sahneye çıktı. Ahmet Vefik Paşa'nın Moliere uyarlaması Tabib-i Aşk oyununda yer aldı. Ardından Namık Kemal'in Âkif Bey adlı eserinde boy gösterdi. Eğitimine Beşiktaş Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi ve Kuleli Askeri İdadisi'nde devam ettiyse de tiyatro sevdası lise yıllarında yarım kaldı. 1910 yılında kurulan Burhanettin Tiyatrosu'na katıldı ve bu toplulukla birlikte turnelere çıktı. 1914'te ise Darülbedayi'ye dahil oldu ve kurumun yönetiminde görev aldı.

Reklam

1920 yılında Paris'e giden Arcan, burada tiyatro üzerine araştırmalar yaptı. Comédie-Française ve Théatre L’Odéon gibi önemli sahnelerde çalıştı. Yurda dönüşünde Raşit Rıza Efendi Topluluğu'nda sahne alan sanatçı, aynı zamanda oyun yazarlığına da adım attı. Henry Bernstein'ın Bora adlı eserini Türkçeye uyarladı ve bu oyun 1921'de işgal altındaki İstanbul'da Tıbbiye öğrencileri tarafından sergilendi. 1923'teki ikinci Fransa yolculuğundan sonra Muhsin Ertuğrul'un Ferah Tiyatrosu'na katılan Arcan, topluluk dağılınca Almanya'ya giderek Berlin'de Alman tiyatrosu üzerine incelemelerde bulundu.

Daha sonra Şehir Tiyatrosu'nda yönetmenlik yapmaya başladı ve 1974'teki vefatına kadar bu kurumda çalışmayı sürdürdü.

Sanatçı, 1932-1942 yılları arasında Devlet Konservatuvarı'nda diksiyon dersleri verdi. 1941'de Tiyatroda Makyaj, 1947'deyse Tiyatroda Diksiyon adlı iki değerli kitabı yayımladı. Sinema ve radyo alanlarında da çalışan Arcan, sinemaya ilk adımını 1916 yapımı Himmet Ağa'nın İzdivacı filmiyle attı.

Yirmi beş kadar filmde rol aldı. Sinemada Bican Efendi serisindeki karakteriyle, radyoda ise Habibe Molla tiplemesiyle geniş kitlelerce tanındı. Oyun yazarlığına dair en bilinen eserleri arasında Süt Kardeşler, Kimsesizler, Yalancılar ve Hava Parası yer alır. 1962'de yayımladığı Benim Romanım: Şiir Miir adlı şiir kitabında otuz sekiz serbest ölçülü şiiri bir araya getirdi. 1974 yılında İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.

Ravza-i Terakki Okulunda öğrenim gördü. gördü. Sahneye ilk defa 15 yaşında iken Ahmet Fehim Efendi’nin tiyatrosunda Ahmet Vefik Paşa’nın Moliere’den adapte ettiği Tabib-i Aşk oyununda çıktı. Ardından Namık Kemal’in Âkif Bey adlı oyununda rol aldı. Eğitim hayatına Beşiktaş Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi’nde ve ardından Kuleli Askeri İdadisi’nde devam etti; ancak tiyatroya olan ilgisi nedeniyle lise eğitimini yarıda bıraktı.

1910 yılında, Burhanettin Tepsi’nin kurduğu Burhanettin Tiyatrosu’na katılarak turneye çıktı. 1914 yılında Darülbedayi’ye katılan Arcan, kurumun o zamanki yönetimine seçildi. 1920 yılında Fransa’ya giderek, Fransa Eğitim Bakanlığı’nın desteğiyle tiyatro konusunda araştırmalar yapmaya başladı, Comédie-Française ve Théatre L’Odéon’da (Paris) çalıştı.

Türkiye’ye döndükten sonra Raşit Rıza Efendi Topluluğu’nda oyunculuk yaptı. Sanatçı bir yandan da oyun yazarlığı denemelerinde bulunmaktaydı. 1920 yılında Henry Bernstein’in Bora adlı eserini adapte ederek edebiyat alanında eser vermeye başladı; bu oyun 1921 yılında işgal altındaki İstanbul’da Tıbbiye öğrencileri tarafından sahnelendi.

1923 yılında ikinci Fransa gezisine çıktı. İsmail Galip Arcan, Türkiye’ye dönmesinin ardından, Muhsin Ertuğrul’un Ferah Tiyatrosu’na girdi. Topluluğun dağılmasından sonra Almanya’ya giderek, Berlin’de Alman Tiyatrosu üzerine araştırma ve inceleme çalışmaları yaptı. Türkiye’ye gelince Şehir Tiyatrosu’nda yönetmenlik yapmaya başladı ve 1974 yılında ölümüne kadar bu kurumda çalışmayı sürdürdü.