Oya Başak

Oya Başak (1936 – 25 Mayıs 2025), Boğaziçi Üniversitesi'nin kurucu akademisyenlerinden, İngiliz Dili ve Edebiyatı alanında Emeritus Profesör ve tiyatro ile Shakespeare araştırmacısıdır. Boğaziçi Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü'nü 22 yıl boyunca yönetmiş; öğrencileri ve meslektaşları tarafından "hocaların hocası" olarak anılmıştır. Mithat Alam Film Merkezi'nin kurulmasına öncülük etmiştir.

Hayatı

Başak, 1955'te Arnavutköy Amerikan Kız Kolejinden mezun oldu. 1956'da lisans diplomasını Amerika'daki kız koleji Mount Holyoke Kolejinden İngiliz Edebiyatı alanında aldı. Yüksek lisans eğitimini 1958 yılında Illinois Üniversitesinde eğitimini konuşma ve drama alanında tamamladı. 1963'te İngiliz Edebiyatı doktorası yapmak üzere Minnesota Üniversitesine gitti. Tez konusu olarak Türk Tiyatrosu ve Muhsin Ertuğrul'u seçti. 1965-67 yıllarında araştırma yapmak üzere Türkiye'ye döndü ve bu süre içerisinde Robert Kolej'de çalıştı. 1968'de Minnesota'ya dönüp doktora derecesini aldı.

İzzeddin Çalışlar tarafından yazılan Oya Başak: Kahkahanın Derinliği adlı kitap, sanat ve edebiyat etkinlikleri ağırlıklı olmak üzere Başak'ın hayatını konu etmektedir.

Akademik kariyer

Başak, Boğaziçi Üniversitesi'nin Robert Kolej'den dönüştürülerek yeniden yapılandırıldığı 1971 yılında üniversiteye öğretim üyesi olarak katıldı ve kurucu akademisyen kadrosunda yer aldı. Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü'nde 22 yıl boyunca bölüm başkanlığı yaptı. Aktif görevinden emekli olduktan sonra Emeritus Profesör unvanıyla Boğaziçi öğrencilerine ders vermeyi sürdürdü.

Tiyatro ve edebiyat alanlarında, özellikle Shakespeare üzerine araştırmalar yürüttü. Akademik çalışmalarının yanı sıra Bedia Muvahhit Tiyatro Ödülleri gibi sanat etkinliklerinin jürilerinde yer aldı.

Boğaziçi direnişi ve kampüse giriş yasağı

2021 Boğaziçi Üniversitesi protestoları sürecinde üniversiteye kayyum rektör atanmasına karşı çıkan Başak, rektörün sırtına dönme eylemine katılarak basın açıklaması okudu. Okuduğu açıklamada, "Kurumumuzu üstün kılan en önemli özelliklerinden biri demokratik, kurullarının kararlarına saygılı ve bölümlerinin akademik alanda özerkliğini benimsemiş olmasıdır. Bu sağlam kurum kültürümüzle çelişen her bir karar ve uygulama karşısında endişelerimiz katlanarak artmaktadır" dedi.

Başak, üniversite yönetiminin kampüse girişini yasakladığı ve aralarında dilbilimci Sumru Özsoy'un da bulunduğu on akademisyen arasında yer aldı. Bu yasak, kamuoyunda ve Boğaziçi mezunları arasında geniş yankı uyandırdı.

Ölümü

Bel kemiği kanseri nedeniyle son dönemde ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele eden Başak, son iki yılında görme yetisini büyük ölçüde yitirdi. 25 Mayıs 2025'te 88 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi 27 Mayıs 2025'te Bebek Camii'nden kaldırıldı.

Vefatının ardından Cumhuriyet, Hürriyet, Diken, Medyascope, T24, NTV ve Bianet gibi çok sayıda yayın organı anma haberleri yayımladı. Boğaziçi Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. Üstün Ergüder, Başak'ı "Boğaziçi camiasının direklerinden biri" olarak nitelendirdi. T24'te yayımlanan köşe yazısında Ayşe Naz Bulamur, Başak'ın sanata ve hayata olan bağlılığını aktardı. Cumhuriyet yazarı Evin İlyasoğlu, Başak'a açık mektup kaleme aldı.

Ayrıca bakınız

• 2021 Boğaziçi Üniversitesi protestoları
• A. Sumru Özsoy
• Boğaziçi Üniversitesi
• Mithat Alam Film Merkezi
• Robert Kolej