Robert Downey Jr.

Robert John Downey Jr. (d. 4 Nisan 1965, New York), Amerikalı oyuncu ve film yapımcısıdır. Karizmatik oyunculuğu ve geniş rol yelpazesiyle tanınan Downey, 2013'ten 2015'e kadar Hollywood'un en çok kazanan oyuncusuydu. Elli yılı aşan kariyeri boyunca Akademi Ödülü, Emmy Ödülü, üç Altın Küre Ödülü, iki BAFTA Ödülü ve üç Screen Actors Guild Ödülü dâhil olmak üzere çalışmalarıyla sayısız ödül kazandı.

Beş yaşındayken babası Robert Downey Sr.'ın yönettiği Pound (1970) filmiyle oyunculuk kariyerine başladı. Brat Pack grubuyla birlikte yer aldığı gençlik filmleri Tuhaf Bilim (1985) ve Sıfırın Altı (1987) ile tanındı. 1992 yapımı biyografik film Chaplin'de Charlie Chaplin'i canlandırarak BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü kazandı ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü'ne aday gösterildi. Uyuşturucu suçundan dolayı Corcoran Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi'nde yattıktan sonra, 2000 yılında Ally McBeal dizisine katıldı ve performansıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü'nü kazandı. Ancak 2001'de uyuşturucuya bağlı yeni tutuklamalar nedeniyle diziden çıkarıldı. Mahkeme kararıyla rehabilitasyon programına katıldı ve 2003'ten bu yana uyuşturucu kullanmıyor.

Mel Gibson sigorta bedelini ödedikten sonra Downey, The Singing Detective (2003) filmiyle sinemaya geri döndü. Sherlock Holmes (2009) ve devam filmi Sherlock Holmes: Gölge Oyunları (2011) filmlerinde başrolü canlandırdı ve ilk filmdeki performansıyla En İyi Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü'nü kazandı. Marvel Sinematik Evreni'ndeki Iron Man (2008) ve Avengers: Endgame (2019) filmlerinde Demir Adam karakterini canlandırarak dünya çapında ün kazandı. Christopher Nolan'ın Oppenheimer (2023) filminde Lewis Strauss'u canlandıran Downey, performansıyla büyük beğeni topladı ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Akademi, Altın Küre ve BAFTA Ödüllerini kazandı. 2024'te The Sympathizer mini dizisiyle Primetime Emmy Ödülü'ne aday gösterildi ve Ayad Akhtar'ın McNeal adlı oyununda başrol oynayarak Broadway'de ilk kez sahneye çıktı.

Downey'in başrolünde yer aldığı filmler, dünya genelinde 14,3 milyar dolardan fazla hasılat elde ederek onu tüm zamanların en yüksek gişe yapan film yıldızlarından biri haline getirdi. 2008'de Time dergisi tarafından dünyanın en etkili 100 kişisinden biri seçilen Downey, müzik kariyerine de devam etti ve ABD Billboard 200 listesine giren caz-pop türündeki The Futurist (2004) albümünü çıkardı. 2005 yılında eşi Susan Levin ile birlikte Team Downey adlı yapım şirketini kurdu.

İlk yılları ve ailesi

Annesi İskoç, Alman ve İsviçre kökenli; babası ise yarı Litvanya Yahudisi, çeyrek Macaristan Yahudisi ve çeyrek İrlanda kökenlidir. Ayrıca otoriteler tarafından en başarılı oyuncular arasında gösterilmektedir.

Babasının projelerinde kısa roller alarak oyunculuğa başladı. Yirmili yaşlarda Saturday Night Live adlı programa katılarak şöhret buldu, ancak 1985 yılında kovuldu. İsmi Pretty Pink filmi için geçmesine rağmen oynamadı.

Filmografi

Downey kariyeri boyunca 70'in üzerinde filmde rol aldı. Rotten Tomatoes'a göre Downey'nin ticari açıdan en başarılı filmleri arasında Tropic Thunder, Oppenheimer, Sherlock Holmes film serisi ve Kaptan Amerika: İç Savaş ve Iron Man ve Avengers serisi de dahil olmak üzere birçok Marvel Studios filmi yer alıyor. Downey'nin filmleri dünya çapında 14 milyar doların üzerinde hasılat elde ederek The Numbers'a göre onu tüm zamanların en çok hasılat yapan üçüncü aktörü yaptı. 2013'ten 2015'e kadar Forbes tarafından Hollywood'un en çok kazanan aktörü seçildi. Downey ayrıca "Sr.", Richard III, True Believer, Short Cuts, Good Night ve Good Luck, Oppenheimer gibi eleştirmenlerce beğenilen birçok filmde ve Iron Man, Avengers: Endgame, The The gibi bazı Marvel Studios filmlerinde rol aldı. Yenilmezler ve Kaptan Amerika: İç Savaş. Üç Screen Actors Guild Ödülü, iki BAFTA Ödülü, üç Altın Küre Ödülü ve bir Akademi Ödülü dahil olmak üzere çeşitli ödüller aldı. Downey, Akademi Ödülleri'nde aday gösterilen Yahudi aktörler arasında yer alıyor ve aynı zamanda en az üç oyunculuk Oscar'ına aday gösterilen birkaç aktörden biri.