Turgut Özal

Turg Turgut Özal, 13 Ekim 1927'de Malatya’da doğmuş ve 17 Nisan 1993'te Ankara’da vefat etmiş bir mühendis, bürokrat ve siyasetçidir. 1989’dan ölümüne kadar Türkiye'nin sekizinci cumhurbaşkanı olarak görev yapmış, aynı zamanda 1983‑1989 yılları arasında Anavatan Partisi genel başkanı olarak başbakanlık da yapmıştır. 1989 seçimlerini kazanarak cumhuriyet döneminde doğan ilk cumhurbaşkanı olmuş ve Atatürk'ten sonra görev süresi içinde vefat eden ikinci cumhurbaşkanı unvanını taşımaktadır.

Özal, ABD’de, Dünya Bankası’nda ve üniversite öğretim üyeliğinde kısa dönemli görevler aldıktan sonra 1979’da Madenî Eşya Sanayicileri Sendikası’nın genel sekreteri ve daha sonra lideri olmuştur. 1977’de büyük ölçekli grevlerde baş müzakereci olarak yer almış, aynı yıl Millî Selamet Partisi (MSP) adayı olarak İzmir’den milletvekilliğine aday olmuş ancak seçilememiştir. 1979’da Süleyman Demirel’in azınlık hükümetinde başbakanlık müsteşarı olarak görev yapmış ve 1980 darbesine kadar bu görevi sürdürmüştür. Müsteşar olarak, “24 Ocak kararları” adı verilen neoliberal ekonomik reformların hayata geçirilmesinde kritik bir rol oynamıştır.

Darbenin ardından Bülend Ulusu hükümetinde ekonomi bakanı yardımcılığı yapmış, ancak ekonomi politikası konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle 1982’de istifa etmiştir. 1983 yılında askeri yönetimin siyasi faaliyet yasağını kaldırmasıyla birlikte Anavatan Partisi’ni kurmuş ve aynı yılki genel seçimlerde yüzde 45,14 oy alarak parlamentoda çoğunluğu elde etmiştir. Böylece 45. Türkiye Hükûmeti’ni kurarak başbakan olmuştur. Döviz kuru ve piyasa düzenlemeleri gibi alanlarda bir dizi reform hayata geçirirken, enflasyonun yükselmesi ve Kürt vatandaşlara yönelik şiddet olayları partiye 1984 yerel seçimlerinde zarar vermiştir.

1987 referandumu, 12 Eylül’de yasaklanan siyasi faaliyetlerin yeniden başlamasına izin vermiştir. Özal bu dönemde erken seçim kararı alarak 29 Kasım 1987'de yeniden genel seçimlere girmiş, parti oy oranı yüzde 8,83 düşerek yüzde 36,31’e gerilemiş ve 46. Türkiye Hükûmeti’ni kurmuştur. Başbakanlık süresince dış politika, dış ziyaretler, ekonomi ve insan hakları konularına ağırlık vererek ülkenin yönünü şekillendirmeye çalışmıştır.

1989 cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanarak devletin en yüksek makamına yükselen Özal, cumhurbaşkanlığı döneminde dış ziyaretler, ekonomik politika, Körfez Savaşı ve sivil bir cumhurbaşkanlığı anlayışı gibi konulara odaklanmıştır. Görev süresi boyunca ülkenin dış ilişkilerini aktif tutmuş, ekonomide liberalleşme adımlarını sürdürmüş ve bölgesel güvenlik meselelerine müdahil olmuştur.