Vikingler

Akıncı bir İskandinav kavmi

Vikingler ya da Norslar, İskandinavyalı korsan ve tüccar kavimlerdir. Aslında "Viking" veya "Nors" bir millet adı değildir; Danlara, Norveçlilere, İsveçlilere ve diğer İskandinavlara kim olduklarına bakmaksızın verilen isimdir. Bu adlandırma Eski Norsçadaki Vikingr (yağmacı) sözcüğünden gelir ve Viking Çağı boyunca tüm Kuzey Cermenleri bu adla anılmıştır. Vikinglerin ataları antik Cermen halkları, konuştukları dil(ler) ise Cermen dil ailesine bağlı İskandinav dilleridir. Vikingler ömürlerinin büyük bir kısmını denizlerde geçirmiş olan savaşçı bir halktır. 8 - 11. yüzyıllar arasında kuzeybatı Avrupa'da birçok yeri ele geçirmişlerdir. Viking akınları ile birlikte birçok manastır yok olmuştur. Olaya tanıklık eden ve hayatta kalarak Avrupa'nın çeşitli bölgelerine dağılan keşişlerin dramatik ve trajik anlatımları, yüzyıllarca sürecek bir Viking korkusu ve düşmanlığı yaratmıştır. Vikingleri kaba, ilkel, medeniyetten uzak bir kavim olarak betimlemişlerdir. Bu anlatımların etkisiyle, Avrupalıların Viking kültürüne uzun süre kayıtsız kaldıkları anlaşılmaktadır. Göçebe ve savaşçı bir kavim olan Vikinglerin yazılı geleneği olmayışı, kültür izlerinin sürülmesini güçleştirmektedir. Yazılı kaynakların zayıflığına ve Batılı kaynaklardaki olumsuz Viking imajına karşılık, arkeolojik veriler, incelikli bir Viking maddi kültürünün varlığına işaret etmektedir.

Vikingler, İskandinavyalı korsan ve tüccar topluluklarıdır. “Viking” ya da “Nors” kelimeleri, Danlara, Norveçlilere, İsveçlilere ve diğer Kuzey Cermenlerine verilen genel isimlerdir ve bir millet tanımını içermemektedir. Eski Norsçadaki *Vikingr* (yağmacı) kelimesinden türetilmiş bu ad, Viking Çağı boyunca tüm Kuzey Cermenleri kapsayan bir lakap hâline gelmiştir. Ataları antik Cermen halkları olan Vikingler, Cermen dil ailesine ait İskandinav dillerini konuşmuş ve hayatlarının büyük çoğunluğunu denizlerde geçirmiş savaşçı bir topluluktur.

8. ve 11. yüzyıllarda kuzeybatı Avrupa’nın birçok bölgesini ele geçiren Vikingler, manastırları yağmalamalarıyla tanınmışlardır. O dönemde meydana gelen bu akınlar, Avrupa’nın farklı yerlerine yayılan keşişlerin dramatik anlatımlarıyla birleşerek yüzyıllar boyunca devam eden bir korku ve düşmanlık duygusuna zemin hazırlamıştır. Vikinglerin kaba, ilkel ve medeniyetten uzak bir kavim olarak betimlenmesi, Avrupalıların bu kültüre karşı uzun süreli bir önyargı oluşturmasına yol açmıştır. Göçebe ve savaşçı yapısı nedeniyle yazılı bir geleneğe sahip olmadıkları için kültürel izlerin izlenmesi zorlaşmıştır, ancak arkeolojik buluntular, zengin bir maddi kültürün varlığını ortaya koymaktadır.

“Viking” isminin kökeni, Eski Norsça *vik* (dere) ya da Eski İngilizce *wic* (kamp) kelimelerinden türediği düşünülmektedir. “Nors” ise Eski Norsça *noord* (kuzey) kelimesinden gelmektedir. Erken İskandinav dillerinde *vikingr* sözcüğü “korsan” anlamına gelirken, bazı görüşlere göre *vík* (koy, kıyı girintisi) kökenli olup “koy insanı” ya da “kıyı sakini” demektir. Viking toplumu üç ana sınıftan oluşurdu: köleler (*thralls*), özgür köylüler ve zanaatkârlar (*karls*) ile aristokrat sınıf olan *jarls*. Toplumsal hareketlilik tamamen kapalı değildi; savaşta gösterilen başarı ya da ticaret yoluyla zenginlik elde eden bireyler sınıflar arasında yükselen bir olasılık taşıyordu. Hane yapısı, akrabalık bağları ve yerel şeyhliklerin (*chieftains*) otoritesi, toplumu örgütleyen temel unsurlardı.

Vikingler Eski Norsça konuşur ve *Younger Futhark* adı verilen runik alfabeyi kullanarak anma taşları, mülkiyet işaretleri ve tılsım amaçlı kısa metinler kazıyordu. Dil, Britanya ve Normandiya gibi bölgelerde göçle birlikte yerel diller üzerinde kalıcı izler bırakmıştır. Aynı zamanda İsveçli Varyaglar, doğuya doğru yayılmış ve 11. yüzyılda Karadeniz’e, hatta İran’a kadar uzanan ticaret yollarını kullanmışlardır. Bu Varyagların çoğu Rusya’da Novgorod’da, Ukrayna’da ise Kiev’de yerleşmiş, ipek karşılığında kürk ve köle ticareti yaparak barışçı bir ticaret erbabı olarak faaliyet göstermiştir. Bu faaliyetlerden biri olarak ortaya çıkan Ryurik Hanedanı, Rusya’da 16. yüzyıla kadar hüküm sürmüştür. Normanlar ise Danimarka ve Norveç Vikinglerinin Fransa’nın Normandiya bölgesine yerleşerek Fransızca dilini benimsemiş topluluğudur. Bu grup, Batı’ya doğru denizleri ele geçirme girişimlerinde usta gemicilik ve savaşçı yeteneklerini kullanmış, İzlanda, Grönland ve Kanada kıyılarını da keşfetmiştir.

41 goruntulenme