Zehebî

Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân ez‑Zehebî et‑Türkmânî, Arapça adıyla شمس الدين محمد بن أحمد بن عثمان, 6 Ekim 1274 tarihinde Şam’ın Dımaşk semtinde dünyaya geldi. Türkmen kökenli bir aileden gelen Zehebî, babası altın işçiliğiyle uğraşan Şehâbeddin Ahmed’in oğlu olarak bilinir; bu meslekten dolayı “Zehebî” lakabını almıştır. Çocukluk yıllarında hadis, fıkıh ve tarih gibi ilim dallarıyla tanıştı ve eğitimini ilerletmek amacıyla Kudüs, Hama, Trablus ve Tebük gibi bir dizi önemli şehri ziyaret etti.

1296’da Mısır’a ulaşan Zehebî, burada çeşitli âlimlerin yanında öğrenim gördü. Babasının vefatının ardından 1299’da hac yolculuğuna çıkan Zehebî, Mekke ve Medine’deki alimlerden de dersler alarak bilgisini derinleştirdi. 1300 yılından itibaren Nahiv, hadis tarihi ve genel tarih çalışmalarına yoğunlaştı; ömrü boyunca yaklaşık üç yüze yakın eser kaleme aldı. 4 Şubat 1348 tarihinde yine Dımaşk’ta vefat etti.

Zehebî’nin eserleri arasında “Tarihü’l‑İslam”, “Siyeru A’lâmü’n‑Nübelâ”, “Düvelü’l‑İslâm”, “el‑İber fi Haberi Men Ğaber” ve “el‑Muhtasar el‑Muhtâc İleyh min Târih İbn el‑Dübeysî” gibi tarihî konuları ele alan eserler bulunur. Ayrıca “Tecrîdü Esma es‑Sahabe”, “Tabakât el‑Kurrâ”, “Mizan el‑İtidâl fi Nakd el‑Ricâl”, “el‑Müktenâfi Serd el‑Künâ”, “Kitab el‑Müştebih fi Esmâ el‑Ricâl”, “Mu’cem eş‑Şüyûh”, “Tehzîb et‑Tehzîb”, “el‑Kâşif fi Esma’ er‑Ricâl” ve “Tezkiret el‑Huffâz” gibi hadis ve sahabe isimleri üzerine yazılmış eserleri de vardır.