Zeki Müren

Zeki Müren, 2 Ocak 1931’de Bursa’nın Hisar semtinde doğmuş, 24 Eylül 1996’da İzmir’de vefat etmiş bir sanatçıdır. Şarkıcı, besteci, söz yazarı, oyuncu ve şair kimlikleriyle tanınan Müren, “Sanat Güneşi” ve “Paşa” lakaplarıyla anılır; klasik Türk müziğinin en büyük temsilcilerinden biri olarak kabul edilir. 1991’de Devlet Sanatçısı unvanını almış, Altın Plak Ödülü’nün ilk sahibidir; kariyeri boyunca altı yüzü aşkın plak ve kaset üretmiş, üç yüzün üzerinde eser bestelemiştir.

Bursa’nın Hisar mahallesinde, Ortapazar Caddesi’ndeki 30 numaralı ahşap evde, kereste tüccarı olan babası Kaya ve annesi Hayriye Müren’in tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi Üsküp’tan Bursa’ya göç etmişti. İlkokulu Osmangazi İlkokulu’nda (daha sonra Tophane ve Alkıncı İlkokulu olarak anıldı) okurken öğretmenleri yeteneğini fark etti ve okul müzik müsabakalarında başrolleri üstlendi; ilk rolü bir çobanınkuydu. Ortaokulu Tahtakale’deki 2. Ortaokul’da tamamladıktan sonra babasının izniyle İstanbul Boğaziçi Lisesi’ne kaydoldu ve birincilikle mezun oldu. Ardından İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (günümüzde Mimar Sinan Üniversitesi) Süsleme Bölümü’ne girerek Sabih Gözen Atölyesi’nden mezun oldu; öğrencilik yıllarında yaptığı desen çalışmaları sık sık sergilendi.

Müzik eğitimine Bursa’da tanburi İzzet Gerçeker’den solfej ve usul dersleriyle başladı. 1949’da Boğaziçi Lisesi’nde okurken Arşavir Alyanak’ın babası Agopos Efendi ve usta Udi Kirkor’dan ek dersler aldı. Daha sonra fasıl müziğinin ustalarından Şerif İçli, Refik Fersan, Sadi Işılay ve Kadri Şençalar’dan öğrenecek çok şey buldu. 1950’de TRT İstanbul Radyosu’nun 186 aday arasından birincilikle kazandığı solist sınavının ardından, 1 Ocak 1951’de canlı bir radyo konseri verdi; bu programda Hakkı Derman, Şerif İçli, Şükrü Tunar, Refik Fersan ve Necdet Gezen gibi isimlerle sahne aldı. Konserin ardından Hamiyet Yüceses’tan gelen tebrik telefonunu alan genç sanatçı, aynı hafta Şükrü Tunar sayesinde “Muhabbet Kuşu” adlı şarkısını Yeşilköy’deki plak fabrikasına bastırdı ve bu eserle Anadolu’da tanınmaya başladı.

Radyo programları on beş yıl süren Müren, bu süreçte eserlerini düzenli olarak seslendirdi ve ardından sahne hayatına yöneldi. İlk sahne konserini 26 Mayıs 1955’te verdi; sahne kostümlerini kendisi tasarlayarak sahne heyetine tek tip kıyafet ve T-podyum gibi yenilikler getirdi. Maksim Gazinosu sahnelerinde Behiye Aksoy ile dönüşümlü olarak on bir yıl sahne aldı ve bu dönemde gösterdiği performanslarıyla Türk müziğinin ikonik figürlerinden biri haline geldi.