İkinci el telefon almak mantıklı bir tasarruf olabilir, ama yanlış cihaz bütün parayı boşa çıkarır. En büyük risk fiyat değil, kayıt dışı cihaz. BTK'ya göre kayıt dışı olduğu tespit edilen cihazlar haberleşmeye kapatılır; yani telefon açılır ama hattın çekmez. Elinde pahalı bir müzik çalar kalır.
İkinci risk, cihazın önceki sahibinin hesabına kilitli kalmasıdır. Google ya da Apple hesabından çıkış yapılmamış bir telefon, fabrika ayarlarına döndürülse bile açılışta o hesabın şifresini ister. Üçüncüsü ise gözden kaçan donanım sorunlarıdır: yorgun pil, değiştirilmiş ekran, çalışmayan hoparlör. Bu rehber, internetten ilan ya da tanıdık aracılığıyla ikinci el telefon alacak herkes için.
Başlamadan önce bilmen gerekenler
- Cihazı elinde görmeden ödeme yapma. Kontrollerin çoğu telefonun açık ve çalışır hâlde önünde olmasını gerektirir.
- IMEI numarası telefonun kimliğidir. Tuş takımına *#06# yazınca ekranda çıkar. Çift hatlı telefonlarda iki numara görünür; ikisini de sorgula.
- Sorgulama resmî ve ücretsizdir. e-Devlet'teki BTK hizmeti “IMEI Sorgulama” ile cihazın kayıtlı olup olmadığı, kayıp ya da çalıntı bildirimi bulunup bulunmadığı görülür. Aynı sorgu için BTK'nın 120 numaralı hattı da aranabilir.
- Kimden aldığın önemli. Bir işletmeden aldığın cihazda tüketici hakların geçerlidir; kayıt dışı çıkan cihaz ayıplı mal sayılır. Bireyden alışverişte bu korumalar aynı şekilde işlemez, bu yüzden kontrolü baştan yapmak daha da önemli.
Sık yapılan hatalar
- Satıcının gösterdiği ekran görüntüsüne güvenmek. IMEI sorgusunu kendi telefonundan, kendi e-Devlet hesabınla yap. Ekran görüntüsü başka bir cihaza ait olabilir.
- Kutudaki numarayla yetinmek. Kutu başka bir telefona ait olabilir. Numarayı telefonun kendisinden al.
- “Sonra hesaptan çıkarım” sözünü kabul etmek. Hesaba bağlı kalan cihaz uzaktan kilitlenebilir ya da silinebilir.
- Yalnız ekrana bakmak. Kamera, mikrofon, şarj girişi ve parmak izi okuyucu da dakikalar içinde test edilebilir.
Özel durumlar
Yurt dışından getirilmiş telefon
Yurt dışından getirilen telefonlar belirli bir süre kayıtsız kullanılabilir, sonra harç ödenerek e-Devlet üzerinden kaydedilmesi gerekir. Bu kayıt hakkı getiren kişiye aittir. Satıcı “yurt dışı cihaz” diyorsa IMEI sorgusunda kayıtlı göründüğünden mutlaka emin ol; süre ve harç kuralları için BTK'nın güncel duyurusuna bak.
Anakartı değiştirilmiş telefon
Anakart değişince IMEI de değişebilir ve yeni numaranın kayda geçmesi gerekir. Satıcı anakart değişiminden söz ediyorsa yetkili servis belgesini iste ve sorguyu yeni numarayla yap.
iPhone ile Android farkı
iPhone'da pil sağlığı yüzdesi ayarlarda doğrudan görünür, önceki hesap kilidi “Bul” özelliğine bağlıdır. Android'de pil bilgisi üreticiye göre değişir; hesap kilidi Google hesabına bağlıdır. Menü adları sürüme göre farklı olabilir.
Buluşma ve ödeme
Satıcıyla gün ışığında, kalabalık bir yerde buluş; mümkünse yanında birini götür. Kontroller için sakin bir köşe ve internet bağlantısı gerekir, bir kafe bu iş için idealdir. Ödemeyi tüm adımlar bitmeden yapma. Kapora isteyen, acele ettiren ya da cihazı yalnız kargoyla göndermekte ısrar eden satıcılara karşı dikkatli ol. İnternet ilanlarında piyasanın çok altındaki fiyatlar çoğu zaman bir sorunun işaretidir.
Sık sorulanlar
IMEI sorgusunda “kayıtlı” yazıyor, yeterli mi?
Kayıt sorununu eler ama hesap kilidini ve donanımı göstermez. Diğer adımları da atlama.
Kayıt dışı telefon aldıysam ne yapabilirim?
BTK, böyle bir uyarı aldığında cihazı satın aldığın yerle iletişime geçmeni öneriyor. Bir işletmeden aldıysan ayıplı mal hakların için satıcıya yazılı başvur, sonuç alamazsan tüketici hakem heyetine git.
Kayıp ya da çalıntı görünen telefonu alırsam?
Böyle bir cihaz hatla çalışmaz ve başın derde girebilir. Sorguda bu uyarıyı görürsen alışverişi hemen bitir.
Aldıktan sonra ilk ne yapmalıyım?
Telefonu fabrika ayarlarına bir kez de sen döndür, kendi hesabınla kur ve cihazı bulma özelliğini kendi hesabında aç. Ekran kilidini ayarla. Faturayı ya da teslim notunu, IMEI numarasıyla birlikte saklayacağın bir yere koy.
Yenilenmiş telefon ile ikinci el aynı şey mi?
Hayır. Yenilenmiş cihazlar yetkili yenileme merkezlerinden geçer ve garanti belgesiyle satılır. Belgesini ve satıcının yetkisini sor; belge yoksa ikinci el gibi değerlendir.
Satıcıyla buluştuğunda aşağıdaki adımları sırayla uygula.
