Güneş saati, zamanı Güneş’in konumuna bakarak ölçen bir alettir; bazen basita ya da mikat adıyla da anılır.
İlk örnekleri Mısırlıların yaptığı bilinir. En yaygın yatay tasarımlarda, dik bir çubuğun gölgesi, üzerine saat işaretleri kazınmış düz bir yüzeyde ilerler. Güneş batıdan doğuya doğru hareket ettikçe çubuğun ucundaki gölge, farklı saat çizgilerine denk gelecek şekilde kayar. Bu tip bir saatin doğru zamanı göstermesi için çubuğun Dünya’nın dönme eksenine paralel olması gerekir; yani manyetik kuzey değil coğrafi kuzey yönüne bakmalıdır. Ayrıca çubuğun yerleştirildiği yüzeyle yaptığı açı, saatin kurulduğu bölgenin enlemiyle aynı olmalıdır.
Bu iki koşulu taşımayan ve farklı prensiplerle çalışan güneş saatleri de vardır. Örneğin, çubuğu bir dairenin ortasına yerleştirip, pusula yardımıyla her yönün kuzeyle hizalanmasını sağlayarak, gölgenin düşeceği noktalara işaretler konulabilir. Ancak bulutlu havalar ya da gece gibi durumlarda bu tür cihazlar işlevsiz kalır.
