Türk mitolojisi, tarih boyunca farklı Türk topluluklarının paylaştığı inanç bütünüdür. Bu inançlar, ortak bir Tengri inancından beslenmekle birlikte, toplumların sosyal ve kültürel yaşamını da yansıtan birçok öge içerir. Zamanla İslâm etkisiyle bazı unsurlar değişime uğramış, ancak kökeni çok eski, edebi değeri yüksek eserler hâlâ varlığını sürdürmektedir; örneğin Dede Korkut destanlarının orijinal kopyaları Vatikan ve Dresden kütüphanelerinde korunmaktadır.
Coğrafi açıdan bakıldığında, bu mitoloji Ege ve Anadolu uygarlıklarının mitolojileriyle de benzerlikler taşır.
Araştırmacıların görüşüne göre, Türk mitolojisi başlangıçta tek tanrılı bir yapı olan Tengri'yi merkez alırken, ilerleyen dönemlerde çok tanrılı bir hâle dönüşmüştür. Zerdüştlük, Mani dini ve Budizm gibi komşu inanç sistemlerinin etkileri de bu mitolojik yapı içinde izlenir; bu yüzden “Türk mitolojisi” yerine “Türk mitolojileri” denilmesi daha yerinde bir tanım olur.
Eski Türklerin dini liderlerine “Tuyuk”, dinlerine ise “Nom” adı verilirdi. “Nom” kelimesi, Yunancada “Numus‑Havus”, Sanskritçede ise “tanrı” anlamına gelir ve sonsuz güç ile iradeyi simgeler. Ruhaniler “Tüyun” ya da “Tuyon”, kâhin ve büyücüler ise “Kam” olarak adlandırılırdı; dini metinler “Nom”, ruhani öğretiler “Nomiler” diye anılırdı.
İslam sonrası Oğuzlar bu kamları “Ozan” olarak tanımlamış, Avrupalıların kullandığı “Şâmân” terimi ise bu görevin dışarıdan bir yorumudur. Ziya Gökalp’e göre, bu inançların doğru adı “Tuyonizm” olup, dışarıdan “Şamanizm” olarak etiketlenmesi yanlıştır; o, aynı zamanda bu inançların “Sembolizm” yönünü vurgular.
Türk mitolojisinde iki büyük tanrı öne çıkar: gökyüzünün en yüksek katında evreni yöneten “Kayra Han” ve yeraltını hâkimiyeti altına alan kötülük tanrısı “Erlik”. Ayrıca yeryüzünün düzenini sağlayan ve tüm oymakları yöneten “Yer‑Su İlâhları” gibi başka tanrılar da bulunur.
Kozmogoniye göre, Altay Türkleri gökyüzünün on yedi katmanlı olduğuna ve en üstte “Kayra Han”ın yaşadığına inanır. Bu katmanda üç tanrı ortaya çıkar: altın tahtta oturan “Ülgen”, dokuzuncu katta ikamet eden “Kızagan” ve yedinci katı yurdu yapan “Mergen”. Göğü ve yeri aydınlatan “Gün Ana” (Ay Ata) da aynı katmanda yer alır; beşinci katmanda ise “Katay Han” – “Yaratanlar Yaratanı” olarak anılan – bulunur.
