Abdülhalik Renda
4. Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı
Mustafa Abdülhalik Renda, 29 Kasım 1881’de Yanya’da, Yanya eşrafından Rendazade Aslan Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi. İlk öğrenimini Yanya İdadisi Rüştiyesi ve İstanbul İdadisinde tamamladıktan sonra, 25 Temmuz 1903’te Mülkiye Mektebi’nin yüksek bölümünden mezun oldu. Aynı yıl içinde Ziraat Bankası’nda muhasebe görevlisi olarak çalışmaya başlayan Renda, kısa bir süre sonra Rodos İdadisi’nde öğretmenlik ve ardından Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti’nde memuriyet görevlerine atandı.
1906‑1915 yılları arasında tek tek kaymakamlık ve vali görevlerine getirilen Renda, 1915’te Halep Valiliği görevinde Ermenileri Mezopotamya’ya sürüklemekle suçlandı. 1917’de Dahiliye Vekaleti Müsteşarlığına, 1918’de ise tekrar Halep Valiliğine getirildi. Halep’in işgali üzerine 1918’de Bursa Valiliğine atanması planlandı, fakat Damad Ferid Paşa hükümeti tarafından azledilip tutuklandı ve Malta’ya gönderildi. Malta dönüşü 1922’de çeşitli bakanlıklarda müsteşarlık yaparak Konya Valiliğine ve ardından İzmir’in yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk valiliğine getirildi.
1923 seçimlerinde Çankırı’dan milletvekili seçilen Renda, 1924’ten itibaren İsmet İnönü hükümetlerinde üç kez Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Daha sonra Millî Savunma Bakanlığına atanıp bu görevi birkaç kez sürdürdü; 1930’da dördüncü kez Maliye Bakanı oldu. TBMM’nin 2. ila 8. dönemlerinde de Çankırı milletvekili olarak yer aldı ve 1 Mart 1935‑5 Ağustos 1946 tarihleri arasında uzun bir dönem TBMM Başkanlığı yaptı; bu görevde kalan en uzun başkandır.
10 Kasım 1938’de Atatürk’ün vefatının ardından Cumhurbaşkanlığı makamını bir günlüğüne vekâlet eden Renda, 1 Ekim 1957’de İstanbul Erenköy’deki evinde hayatını kaybetti. Cenazesi, Haydarpaşa Köprüsü’nden geçerek askerî tören eşliğinde Ankara’ya gönderildi ve Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi.