Antarktika
kutup kıtası
Antarktika, Güney yarımkürenin en dip noktasında yer alır ve Güney Kutbu’nu içinde barındıran tek kıtadır. Afrika ve Okyanusya’nın güneyinde konumlanan bu kara parçası, içinde herhangi bir ülke barındırmaz ve dünyanın en kurak bölgesi olarak bilinir; bazı yerlerde iki milyon yıla kadar yağış kaydedilmemiştir.
Bu gizemli kıtanın varlığı, yüzyıllar süren bir arayışın ardından 1840 yılında Charles Wilkes’in deniz yolculuğu sayesinde kanıtlanmıştır. Yaklaşık iki bin kilometrelik bir rota izleyerek kıyılarını dolaşan Wilkes, Kuzey Kutbu’nun tersine, Güney Kutbu’nda devasa bir kara parçası olduğunu gösterdi. 14,4 milyon kilometrekarelik yüzölçümüyle Afrika’nın yarısı kadar bir alanı kaplayan Antarktika, içinde Güney Shetland ve Güney Georgia gibi birkaç ada grubunu da barındırır.
İsmi, Yunanca “Antarktikos” (Antarktika’nın karşısındaki) kelimesinden gelir ve “Arktikos” (Kuzey’in karşıtı) ifadesinin bir türevidir. Kıta, ortalama iki bin metre kalınlığında bir buz tabakasıyla kaplıdır; kutup noktasındaki buz kalınlığı ise 4 335 metreye kadar ulaşır. Bu buz kütlesi, toplam 24 milyon kilometreküp hacmiyle dünyadaki tüm buzların %92’sini oluşturur. Buzdan parçalar, 350‑600 metre kalınlığında olup günde 1‑3 metre hızla hareket eder ve Ross Buz Sahanlığı gibi devasa alanları (540 000 km²) kaplayan yüzen buz yığınlarını oluşturur.
İklim açısından Antarktika, yeryüzünün en soğuk ve en şiddetli fırtınalı bölgesidir. Yaz aylarında ortalama sıcaklık -20 °C civarında seyretse de, güney rüzgarları etkisiyle -70 °C’ye kadar düşebilir. ABD’nin Güney Kutbu’ndaki gözlem istasyonundan elde edilen veriler, yıllık ortalama sıcaklığın -50 °C olduğunu ve en sıcak ayda bile -29 °C’ye yükselmediğini göstermektedir. Bu soğuk, Kuzey Kutbu’ndan ortalama 22 derece daha düşüktür. Antarktika’nın uluslararası telefon kodu ise +672’dir.