Dış gebelik

Dış gebelik, diğer adıyla ektopik gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim duvarı dışına yerleşmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Embriyo bu ortamda uzun süre hayatta kalamaz ve anne için hayati tehlike oluşturur; özellikle ilk üç ay içinde meydana gelen kanamalar, anne ölümünün en yaygın nedenlerinden biridir. En sık olarak fallop tüplerinde (tuba uterina) görülür ve bu tip gebelik “tubal gebelik” olarak adlandırılır; nadiren yumurtalık, serviks, karın boşluğu ve hatta rahmi alınmış kadınlarda da rastlanabilir.

Türkiye’de dış gebelik vakalarının başlıca nedeni kronik jinekolojik enfeksiyonlardır; özellikle tedavi edilmemiş vajinal iltihaplar risk faktörünü artırır. Bunun yanı sıra, kadın üreme sistemindeki yapısal anormallikler, apandisit, safra kesesi iltihabı gibi karın içi inflamasyonlar ve yapışıklıklar da bu duruma yol açabilir. Hiçbir belirti göstermeyen bireylerde bile detaylı anamnez ve fizik muayene genellikle altta yatan bir enfeksiyon ya da patolojiyi ortaya çıkarır.

Risk faktörleri arasında tubal cerrahi müdahaleler, tüplerin bağlanması (tubal ligasyon), daha önce ektopik gebelik geçirmiş olmak, hidrosalpinx, piyosalpinx gibi tüp hastalıkları, yardımcı üreme teknikleri (IVF, ovulasyon indüksiyonu), pelvik inflamatuar hastalıklar, kronik vajinal akıntı, endometrit, servisit, endometriozis, kromozomal bozukluklar, rahim içi araç (spiral) kullanımı, gecikmiş ovulasyon, progesteron ağırlıklı ertesi gün hapları, semen prostaglandin anormallikleri ve uterus anomalileri gibi etkenler de sayılabilir.

Belirtiler arasında vajinal kanama, kanlı ya da pürülan akıntı, alt karın bölgesinde tek ya da çift taraflı kolik tarzı ağrı, bel ağrısı, adet gecikmesi, omuz başı ağrısı, pozitif gebelik testi, bayılma, mide bulantısı ve sersemlik bulunur. Tanı sürecinde şüphe oluşması, beta‑hCG ve serum progesteron seviyelerinin ölçülmesi, ultrasonografi, kürtaj, kuldosentez, laparoskopi ve gerektiğinde açık laparotomi gibi yöntemler kullanılır. Tedaviye erken başlamak için hastanın hekimle iş birliği içinde olması, tekrar tekrar muayene ve testlerin yapılması kritik önemdedir. Hastaneye ulaşıldığında kan testleri ve ultrason yapılır; rahim boşken pozitif gebelik testi bulunması durumunda ektopik gebelik ihtimali yüksek kabul edilir.