Fransızca

Romen dili

Fransızca, Hint-Avrupa dil ailesinin bir Romen dilidir. Tüm Romen dillerinde olduğu gibi, Roma İmparatorluğu'nun Halk Latincesinden türemiştir. Fransızca, Gallo-Romen dillerinden, Galya'da konuşulan Latinceden ve özellikle Kuzey Galya'da gelişmiştir. En yakın akrabası Oïl dilleridir. Fransızca, Gallia Belgica gibi Kuzey Roma Galyası'nın yerli Kelt dillerinden ve Roma sonrası Frank işgalcilerin (Cermen) Frank dilinden de etkilenmiştir. Bugün, Fransız sömürge imparatorluğu sayesinde, en önemlisi Haiti Kreolü olmak üzere, Fransız kökenli çok sayıda kreol dili vardır. Fransızca konuşan bir kişi veya ulus, Frankofon olarak anılır.

Fransızca, Hint-Avrupa dil ailesinin Romen koluna ait bir dildir ve Roma İmparatorluğu’nun Halk Latincesi’nden evrilmiştir. Gallo‑Romen ağızlarından, özellikle kuzey Galya’da konuşulan Latinceden gelişmiş olup, en yakın akrabası Oïl dilleridir. Tarih boyunca Gallia Belgica’nın yerli Kelt dilleri ve Frank işgalcilerinin (Cermen) Frank dili de bu dile ayrı bir iz bırakmıştır. Bugün, sömürge geçmişi sayesinde Haiti Kreolü gibi birçok kreol dilinin temeli Fransızcaya dayanır; bu dilleri konuşan topluluklar “frankofon” olarak adlandırılır.

Dünya çapında yaklaşık iki yüz milyon insan Fransızcayı bir dil olarak bilir. Bunların 128 milyonu anadili ya da ikinci dili olarak kullanırken, 54 ülkede 72 milyon kişi bu dili günlük yaşamda konuşur. Fransa ve Monako’nun yanı sıra, Belçika, İsviçre, Lüksemburg gibi Avrupa ülkelerinin belirli bölgelerinde ve Afrika ile Amerika kıtalarındaki çok sayıda ülkede resmi dil statüsü taşır. Latin kökenli diğer diller gibi, Fransızca da İspanyolca, Portekizce, İtalyanca, Katalanca ve Rumence gibi dillerin kuzeybatı kolunu temsil eder.

Fransızca, Birleşmiş Milletler’in tüm organları ve pek çok uluslararası kuruluşta resmi dil olarak kabul görür. Avrupa Birliği verilerine göre, 27 üye ülkede 129 milyon kişi (toplam nüfusun %26’sı) bu dili konuşur; bunların 65 milyonu anadili, 69 milyonu ise ikinci dili olarak kullanır. Bu rakamlarla, AB içinde İngilizce ve Almanca’yı takip eden üçüncü en çok konuşulan dil konumundadır.

Fransız Anayasası, 1992’den beri (aslında 1539’dan beri çeşitli yasal metinlerde de) Fransızcayı ülkenin resmi dili olarak tanımlar. Resmi belgeler, eğitim, reklam ve hukuki sözleşmelerde yabancı kelimelerin Fransızcaya çevrilmesi zorunludur. Aynı zamanda Fransa’da birçok yerel dil de yaşamaktadır; ülke Avrupa Yerel Diller Sözleşmesi’ni imzalasa da, 1958 anayasasına aykırı olduğu gerekçesiyle onaylamamıştır.

Fransızca, İsviçre’nin dört resmi dilinden biridir ve nüfusun yaklaşık yüzde yirmisini anadili olarak taşır; Romanşça ise %6 civarında bir kesim tarafından konuşulur. Belçika’da ise Valon bölgesinin resmi dili olup, Brüksel‑Merkez bölgesinde hem Fransızca hem de Felemenkçe resmi dildir. Bu bölgelerde anadili Fransızca olmayan birçok kişi de dili günlük hayatta yoğun biçimde kullanır.

42 goruntulenme