İhsan Sabri Çağlayangil

1908 yılında İstanbul’da doğan İhsan Sabri Çağlayangil, 30 Aralık 1993’te Ankara’da vefat etmiş, uzun yıllar Türk siyasetinde ve diplomaside önemli görevlerde bulunmuş bir devlet adamıdır. 1965‑1971 ve 1975‑1977 yılları arasında Dışişleri Bakanı olarak hizmet vermiş, 1979‑1980 yıllarında ise Cumhuriyet Senatosu Başkanlığı ve Cumhurbaşkanı Vekilliği yapmıştır.

Kendi anılarına göre memleketi Değirmenboğazı (Manyas) olarak belirten Çağlayangil, İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirip 1932’de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. Emniyet Genel Müdürlüğü’nde çeşitli görevlerde bulunmuş, 1937’de Dersim Harekatı’nın ardından kurulan mahkemede idama mahkum edilen sanıkların infazını düzenlemekle sorumlu tutulmuştur. 1945’te Ahlat kaymakamı, ardından Yozgat, Antalya, Çanakkale ve Sivas valiliği yapmış; 1954’te Bursa valiliğine atanıp 1960’a kadar bu görevi sürdürmüştür. Demokrat Parti’nin önde gelen isimlerinden biri olarak, 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrasında Yassıada ve Balmumcu’da tutuklanmış, ancak yargılanmadan altı ay sonra serbest bırakılmıştır.

Siyasete 1961’de Adalet Partisi’nden Bursa senatörü olarak adım atan Çağlayangil, 20 Şubat 1965’te Suat Hayri Ürgüplü liderliğindeki koalisyon hükümetinde Çalışma Bakanı olmuş, aynı yıl yapılan genel seçimlerin ardından Demirel’in ilk hükümetinde Dışişleri Bakanı olarak göreve başlamıştır. Diplomasi alanında uzman olmamasına rağmen, sade ve güvenilir kişiliğiyle dışişleri personeline tam bir destek sunarak başarılı bir bakanlık dönemi geçirmiştir. 12 Mart 1971 askeri müdahalesi sonrası bakanlıktan ayrılan Çağlayangil, senato üyeliğini ve Adalet Partisi içindeki etkili konumunu sürdürmüştür.

1975’te Demirel’in kurduğu birinci Milliyetçi Cephe hükümetinde tekrar Dışişleri Bakanı olarak atanmış, 1977 seçimlerinin ardından kurulan ikincisi Milliyetçi Cephe hükümetinde de aynı görevi yürütmüştür. Aralık 1977’de hükümetin düşmesiyle bakanlık görevine son verip, 1979’da senato başkanlığına seçilmiştir. 6 Nisan 1980’de görev süresi dolan Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün yerine cumhurbaşkanlığı görevine vekâlet etmiş, ancak 12 Eylül 1980 askeri müdahalesiyle bu görev sona ermiştir.

1982 Anayasası’nın 4. maddesi kapsamında siyaset yasağına alınan Çağlayangil, 1983’te Büyük Türkiye Partisi’nin kuruluşunda yer almış, fakat parti kapatıldıktan sonra 1‑30 Haziran 1983 tarihleri arasında Çanakkale’deki Zincirbozan’da gözlem altında tutulmuştur. 1987 referandumuyla siyasi yasağı kalkınca Doğru Yol Partisi Genel İdare Kurulu’na katılmış, Kasım 1990’da ise aktif siyasetten çekileceğini açıklamıştır. 30 Aralık 1993’te Ankara’da hayatını kaybeden Çağlayangil, 18 Haziran 1953’te Emine Furuzende ile evlenmiş ve Fatma Itır’ın babasıdır. Ayrıca bir dönem şiirle de ilgilenmiştir.