Miladi takvim

Günümüzde dünyanın pek çok yerinde kullanılan Miladi takvim, aslında Roma İmparatoru Jül Sezar'ın başlattığı Jülyen takviminin bir güncellenmiş hali. Papa XIII. Gregorius'un talimatıyla hazırlanan bu takvim, İsa'nın doğduğu yılı başlangıç noktası kabul ediyor ve Dünya'nın Güneş etrafındaki bir tam turunu 365 gün 6 saat olarak hesaplıyor.

Bu yeni takvim, 4 Ekim 1582'de yürürlüğe girdi. Başlangıçta Avrupa'da, ardından da dünya genelinde yaygınlaştı. Jülyen takviminden Gregoryen takvimine geçiş sırasında, aradaki zaman farkını kapatmak için on gün eklenmesi gerekiyordu. Yani Jülyen takvimine göre 5 Ekim olan gün, Gregoryen takviminde 15 Ekim olarak kabul edildi. Bazı ülkeler bu geçişi 1752'de yaptıkları için on bir günlük bir fark oluştu.

Türkiye'de ise durum biraz farklıydı. Osmanlı İmparatorluğu'nda önce Hicri, sonra da Rûmî takvim kullanılıyordu. Cumhuriyet ilan edildikten sonra, 1 Ocak 1926 itibarıyla Gregoryen takvimi resmen benimsendi. Bu değişiklikle birlikte, günün 24 saate bölünmesi uygulaması da hayata geçti.

Gregoryen takvimi, bilinen takvimler arasında en doğru kabul edilenidir. Bir yılda ortalama 365,2425 gün olarak hesaplanır ve bu, gerçek astronomik yıla oldukça yakındır. Bu ufak fark, yaklaşık 8.000 yılda ancak bir günlük bir sapmaya yol açar ki bu da takvimin ne kadar güvenilir olduğunu gösterir.

Takvimdeki "artık yıl" uygulaması da bu hassasiyetin bir parçası. Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüşü tam olarak 365 gün olmadığı için, her dört yılda bir Şubat ayına fazladan bir gün eklenerek (29 Şubat), zamanla oluşan küçük farklar dengelenir. Gregoryen takviminde, sonu "00" ile bitmeyen ve dörde tam bölünen yıllar artık yıldır. Yüzüncü yıllar ise ancak 400'e tam bölünebiliyorlarsa artık yıl sayılır; örneğin 1900 artık yıl değilken, 2000 yılı artık yıldır.

Bugün Jülyen takvimini Gregoryen takvimine çevirmek için on dört gün eklemek gerekiyor. Bu durum, bazı Ortodoks kiliselerinin Noel'i 7 Ocak yerine 8 Ocak'ta kutlamasına neden olmuştur.