İnternet dolandırıcılığında iki ayrı iş var: parayı durdurmaya çalışmak ve şikâyette bulunmak. İkisi farklı yerlere yapılır ve sıra önemlidir. Para transferi ya da kart işlemi yeni yapıldıysa bankaya ulaşmak, şikâyetten bile önce gelir.
Bu anlatım sahte ilan, sahte alışveriş sitesi, kimlik avı bağlantısı, "hesabın bloke oldu" mesajı ya da kendini polis, savcı veya banka görevlisi olarak tanıtan arayanlar yüzünden zarar görenler için. Henüz para kaptırmadıysan ama şüpheli bir bağlantıyla karşılaştıysan da işine yarar.
Başlamadan önce bilmen gerekenler
- Banka ile savcılık farklı işler yapar. Banka işlemi durdurmaya ya da itiraz sürecini başlatmaya çalışır. Suçun soruşturulması ise Cumhuriyet başsavcılığının ve kolluğun işidir.
- Şikâyet yeri birden fazla. Emniyet Genel Müdürlüğü'ne göre mağdur; polis merkezine, Cumhuriyet başsavcılığına ya da Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne başvurabilir. Jandarma bölgesindeysen jandarmaya da gidebilirsin.
- Acil durumda 112. Eski 155 Polis İmdat hattı dahil acil numaralar 112 Acil Çağrı Merkezi'nde toplandı.
- Hiçbir kurum telefonda para ya da şifre istemez. Polis, savcı, banka ya da e-Devlet adına arayıp paranı "güvenli hesaba" aktarmanı isteyen biri dolandırıcıdır.
Hangi olay nereye gider?
- Paran gittiyse: önce bankan, sonra emniyet ya da savcılık.
- Sahte site ya da kimlik avı bağlantısı: USOM'un ihbar formu. USOM yeterli bulguya ulaşırsa adresi zararlı bağlantılar listesine ekler.
- Yasa dışı internet içeriği: ihbarweb.org.tr. Bu merkez daha çok 5651 sayılı Kanun kapsamındaki suçlara ilişkin içerikleri ele alır.
- Sosyal medya hesabın çalındıysa: platformun kendi hesap kurtarma ve şikâyet bölümü, ardından gerekirse emniyet.
Özel durumlar
Telefonla aranıp yönlendirildiysen
Kendini polis, savcı, banka ya da operatör görevlisi olarak tanıtan biri seni arayıp para çekmeni, altın almanı ya da birine teslim etmeni istediyse bu klasik bir dolandırıcılık yöntemidir. Arayan numarayı, konuşma saatini ve söylenen isimleri not al. Teslim hâlâ gerçekleşmediyse hemen 112'yi ara.
Yatırım ya da kripto para vaadiyle kandırıldıysan
Sosyal medya reklamı ya da mesajlaşma grubu üzerinden biri "garantili kazanç" vaadiyle senden para aldıysa, ödeme yaptığın hesap ve cüzdan adreslerini, grup adını ve yöneticilerin kullanıcı adlarını kaydet. Bu tür dosyalarda para çoğu zaman birkaç hesaptan geçirilir; her dekont önemlidir.
Kimlik bilgilerin ele geçtiyse
Kimlik fotoğrafını ya da kimlik numaranı paylaştıysan, adına hat, kredi ya da hesap açılma riskine karşı bankanla ve operatörünle görüş. Adına açılmış hatları e-Devlet'teki hat sorgulama hizmetinden kontrol edebilirsin.
Sık yapılan hatalar
- Sohbeti silmek ya da karşı tarafı engellemeden önce kayıt almamak. Engelledikten sonra bazı uygulamalarda mesajlara ulaşmak zorlaşır.
- Bilgisayarı ya da telefonu hemen sıfırlamak. EGM, delil kaybolmasın diye bilgisayarın formatlanmamasını öneriyor.
- "Paranı geri alırım" diyen kişilere güvenmek. Mağdurları ikinci kez hedef alan sahte kurtarma hizmetleri yaygın.
- Şikâyet dilekçesini tarayıp e-postayla göndermek. EGM, dilekçenin imzalanıp elden teslim edilmesini istiyor.
Sık sorulanlar
Paramı geri alabilir miyim?
Garanti yok. İşlem ne kadar yeni bildirilirse bankanın müdahale şansı o kadar artar. Kart işlemlerinde bankanın itiraz süreci ayrıca işler. Süreler ve koşullar bankaya ve işlem türüne göre değişir; bankandan yazılı bilgi iste.
Karşı tarafın kim olduğunu bilmiyorum, yine de şikâyet edebilir miyim?
Evet. Kimliği bulmak soruşturmanın işidir. Senin elindeki IBAN, telefon numarası, kullanıcı adı ya da bağlantı adresi bu iş için başlangıç noktasıdır.
Az miktarda para kaybettim, uğraşmaya değer mi?
Değer. Aynı kişi çoğu zaman çok sayıda insanı küçük miktarlarla dolandırır. Senin şikâyetin başka dosyalarla birleşip failin bulunmasını kolaylaştırabilir.
Başvurumu internetten yapabilir miyim?
Zararlı bağlantıları USOM'a, belirli yasa dışı içerikleri ihbarweb.org.tr'ye internetten bildirebilirsin. Parasal zararda ise emniyete ya da savcılığa şahsen başvurmak en sağlam yoldur. Güncel başvuru kanalları için ilgili kurumun sitesine bak.
Aşağıdaki adımlar, ilk dakikalardan hesaplarını güvene almaya kadar yapılacakları önem sırasına göre anlatıyor.