Filoloji, dillerin yapısını, tarih içinde nasıl evrildiğini ve birbirleriyle kurdukları bağları inceleyen bir bilim dalıdır. Bir dili, o dildeki eserler üzerinden araştırarak, o topluluğun ya da medeniyetin kültürel birikimini ve özgün özelliklerini ortaya koyar.
Bu disiplin, esasen eski metinlerin yorumlanmasına dayanır. Metinlerin bulunması, okunması, kimler tarafından, hangi dönemde ve hangi koşullarda yazıldığı gibi sorulara yanıt aranır; dilin özellikleri tespit edildikten sonra eser, kendi tarihsel çerçevesinde değerlendirilir.
Kelime kökeni açısından bakıldığında, antik Yunancada “philos” (sevgi) ve “logos” (söz) kelimelerinin birleşiminden doğmuş ve “kelime sevgisi” anlamına gelmektedir. Türkçede bu kavramı karşılamak için “betikbilim” de kullanılmaktadır.
Filoloji, yazılı belgelerin doğruluğunu, gerçekliğini ve tarihsel bağlamını araştıran bir bilim olarak, metinlerin üretildiği dönemin etkilerini, kaynaklarını ve özgün hallerini ortaya çıkarmaya çalışır. Aynı zamanda taklitleri ayırt etme, metinlerin değerini ölçme gibi görevleri de üstlenir.
TDK sözlüğünde ise “dili ve yazılı belgeleri dil ve tarih açısından inceleme” olarak tanımlanır. Bu alanda, tarihî yazıtlar, alfabeler ve eski dillerin çözümlemesi de önemli bir yer tutar; dilin edebiyat ve kültürle ilişkisi üzerine odaklanılır, diller arası akrabalık ve sözcük alışverişi incelenir.
