Mustafa Kemal Atatürk, uzun süredir bozulmaya başlayan sağlığı nedeniyle 10 Kasım 1938'de vefat etti. Ölümü sonrasında, naaşı 21 Kasım 1938'de geçici olarak Ankara Etnografya Müzesi'ne yerleştirildi; 10 Kasım 1953'te ise kendisine özel olarak inşa edilen Anıtkabir’e nakledildi.
1938'in başlarında Atatürk, iştahsızlık, halsizlik ve vücudunda kaşıntılar gibi belirtiler göstermeye başladı. Burun kanamaları da sıklaşmıştı ve bu şikayetlerin Çankaya Köşkü’ndeki karıncalardan kaynaklandığı düşünülerek köşk ilaçlamaya alındı.
Atatürk, özel bir kür tedavisi amacıyla Yalova Termal’e gönderildi. Termal Otel'de 22 Ocak 1938'de onu muayene eden Dr. Nihat Reşat Belger, karaciğer hastalığından şüphelenerek siroz tanısı koydu. Doktorun perhiz tavsiyesine rağmen Atatürk, 1 Şubat 1938'de tedaviyi yarıda bırakarak Bursa’ya yöneldi.
Sağlık durumu hükümeti endişelendirdi ve Başbakan Celâl Bayar, Avrupa'dan iki hekim getirilmesini önerdi. Atatürk, Hatay sorunu nedeniyle hastalığının dışarıda duyulmasının sakıncalı olacağını söyleyerek bu öneriyi reddetti, ancak Türk doktorların kapsamlı bir muayene yapmasını kabul etti. 6 Mart 1938'de beş doktor Çankaya Köşkü'nde konsültasyon yaptı ve siroz teşhisini yineledi; alkolün kesinlikle yasaklanması ve çalışma temposunun hafifletilmesi gerektiğini belirttiler.
Bu önerileri Atatürk onayladı. Ardından Académie Nationale de Médecine'den Noel Fiessinger davet edildi; o da diğer doktorların bulgularını doğruladı ve hastalığın ciddiyetini vurgulayarak Atatürk'ün tavsiyelerine tam anlamıyla uyması gerektiğini söyledi.
Atatürk, hastalığının yayılması ve siyasi mirasının kime kalacağı konusundaki spekülasyonları savuşturmak amacıyla 19 Mayıs 1938'de, Samsun’a çıkışının 19. yıldönümünde, Ankara Stadyumu'nda halkın önünde son kez konuştu. Bu etkinlik büyük bir coşku ile kutlandı ve stadyumun adı da bu anlamlı günden sonra 19 Mayıs Stadyumu olarak değiştirildi.
Aynı gün, Hatay sorunu üzerine Mersin'e, ardından Adana'ya hareket etti; askerî geçit törenleriyle ordunun başında olduğunu gösterdi. Bu gösterge, dış basında çıkan “ölüyor” haberlerini bir süreliğine susturdu. Ancak seyahat, Atatürk'ün hastalığını daha da kötüleştirdi. 26 Mayıs 1938'de son kez Ankara'dan ayrılarak İstanbul'a doğru yola çıktı.
