Doğu Amazon bölgesinde bir yol‑demiryolu terminali inşaatı sırasında ortaya çıkan fosil kalıntılar, bilim dünyasını sarsan bir keşfe dönüştü. 20 metre uzunluğunda ve yaklaşık 120 milyon yıl önce yaşamış bir sauropod olan Dasosaurus tocantinensis, Brezilya’nın Maranhão eyaletinde kaydedilen en büyük dinozor örneği olma özelliğini taşıyor. Araştırmacılar, bu dev canavarın en yakın akrabası olarak İspanya’da bulunmuş bir türle ortak bir ataya sahip olduğunu ortaya koyarak, kıtalararası göç yollarının tarih öncesi dönemde nasıl işlediğine dair yeni ipuçları sundu.
Dasosaurus tocantinensis, Journal of Systematic Palaeontology’da yayımlanan bir çalışma ile tanıtıldı. Fosiller, Maranhão’ın Davinópolis şehrinde, bir yol‑demiryolu terminali inşaat sahasının altında, yaklaşık sekiz metre derinlikte bulundu. İlk başta büyük prehistorik memelilere ait olduğu düşünülen kalıntılar, Prof. Elver Luiz Mayer’in (UNIVASF) derinlik ve jeolojik formasyon bilgisine dayanarak çok daha eski bir döneme ait olduğu sonucuna varmasıyla dinozor olduğu anlaşıldı. Mayer, daha önce Quaternary dönemi memelileri üzerine çalışmışken, 2021 yılında Pará eyaletindeki bir projede bu keşfe yön verdi.
Fosilin içeriği, kuyruk omurları, 1,5 metre uzunluğunda bir femur, kaburgalar, ayak ve kol kemikleri gibi birçok büyük parçayı barındırıyor; bu da onu türünün oldukça eksiksiz bir örneği hâline getiriyor. Üniversite of São Paulo (FFCLRP‑USP) profesörü Max Langer, bu kalıntıların “göreceli olarak tam bir örnek” olduğunu vurguladı ve sahada hâlâ kazılmayı bekleyen ek kemiklerin olabileceğini belirtti. Langer, FAPESP tarafından desteklenen “Güney Amerika Kretase Dinosaurus Çeşitliliği ve Bağlantılı Faunaların Keşfi” projesinin koordinatörlüğünü yapıyor.
Dasosaurus’un adı, bölgenin ormanlık yapısına ve fosilin bulunduğu konuma gönderme yapıyor. “Daso” kelimesi orman anlamına gelirken, “tocantinensis” ise yakınındaki Tocantins Nehri’ni işaret ediyor. Fosil üzerindeki mikroskobik incelemeler, Federal Rio Grande do Norte Üniversitesi (UFRN) araştırmacıları Tito Aureliano ve Aline Ghilardi tarafından yürütüldü. Analiz, kemik büyüme desenlerinin eski sauropodlarla titanozorlar arasında bir geçiş sürecini yansıttığını gösterdi; bu da bazı büyüme ve yeniden şekillenme mekanizmalarının dinozor evriminde beklenenden daha erken ortaya çıktığını işaret ediyor.
Bu keşif, büyük altyapı projelerinin paleontoloji üzerindeki çift yönlü etkisini de gözler önüne seriyor. İnşaat faaliyetleri, fosil yataklarını yok edebileceği gibi, aynı zamanda bilim insanlarının geleneksel kazı yöntemleriyle ulaşamayacağı derin jeolojik katmanları da ortaya çıkarabiliyor. Dasosaurus tocantinensis, hem Maranhão’ın dinozor tarihine yeni bir sayfa ekliyor hem de kıtalararası göç yollarının, özellikle Gondwana’nın parçalanma sürecinde, nasıl işlediğine dair kritik bir kanıt sunuyor. Bu bulgu, dinozorların devasa boyutlara ulaşmalarını sağlayan büyüme stratejilerinin kökenlerine ışık tutarken, tarih öncesi ekosistemlerin karmaşıklığını da bir kez daha hatırlatıyor.
