Ayıcığın Gölgesinde Bir Ömür: Gerçek Christopher Robin Neden Pooh'tan Kaçtı?

Ormandaki oyunlar kitaba nasıl girdi

Christopher 21 Ağustos 1920'de Londra'nın Chelsea semtinde doğdu. Birinci yaş gününde bir oyuncak ayı aldı ve ona önce Edward adını verdi; "Winnie" adı Londra Hayvanat Bahçesi'ndeki Winnipeg adlı kara ayıdan, "Pooh" ise babasının bir şiirindeki kuğudan geliyordu. 1925'te aile, Doğu Sussex'teki Ashdown Ormanı'nın kuzey ucunda Cotchford Farm'ı satın aldı. Ormandaki Five Hundred Acre Wood kitaplarda Yüz Dönümlük Orman oldu; çocuğun oyuncak domuzu, eşeği ve kangurusu da birer karaktere dönüştü. Çizimleri, Punch dergisinden Milne'in meslektaşı E. H. Shepard yaptı.

Kitap ABD'de daha ilk yılın sonuna gelmeden 150 bin adet sattı. Christopher, 1976'da BBC Radio 4'ün Desert Island Discs programında, kitaplar ilk çıktığında "heyecanlı ve gururlu" olduğunu, ancak biraz büyüyünce bu heyecanın "sönmeye başladığını" söyledi.

Kitaptaki çocuk, dadıyla büyüyen çocuk

Kitaplardaki tasasız oyun dünyası, evdeki gerçeğe pek benzemiyordu. Christopher 1971'de BBC'nin Woman's Hour programında şöyle anlatmıştı: "Benim gibi çocuklar o zamanlar dadı elinde büyürdü. On yaşıma kadar bütün çocukluğuma aslında dadı hâkimdi." Anne ve babasını erken yaşlarda pek tanımadığını da ekledi: "İkisi de dokuz yaşıma kadar epey uzaktı. Onları yalnız günün belli saatlerinde görürdüm." Kitapların kendisi için yazılmadığını da düşünüyordu: "Babam benimle ilgilenmiyordu. Kendisi için yazıyordu."

Anı kitabında aktardığı bir sahne bu mesafeyi baba tarafından da gösteriyor. Bir gazeteci A. A. Milne'e kitaplarının çocuklara karşı büyük bir anlayış ve sevgi taşıdığını söyleyince yazar, çocuklara "aşırı düşkün" olmadığını ve onlar hakkında "hiçbir zaman en ufak duygusallık hissetmediğini" söylemişti. Ünlü bir isim olmanın oğlunu nasıl etkilediği sorulduğunda ise daha yavaş konuşarak bunun "ona bir zararı dokunmadığını umduğunu" belirtmişti.

Yatılı okulda açılan yara

O umut gerçekleşmedi. Christopher dokuz yaşında yatılı okula gönderildi; okul arkadaşları kitapları çok iyi biliyordu ve utangaç çocuk alay konusu oldu. Anılarında kurgusal Christopher Robin'in "ölmeyi reddettiğini" ve gerçek adaşıyla "her zaman iyi geçinmediğini" yazdı. Bu bağ, onun deyişiyle, "hiç iyileşmeyecekmiş gibi görünen bir yara"ydı.

Kitabın en çok alıntılanan cümlesi de bu döneme dair: "Bana neredeyse babam bugünkü yerine benim bebek omuzlarıma basarak yükselmiş, iyi adımı benden aşırmış ve bana onun oğlu olmanın boş ününden başka bir şey bırakmamış gibi geliyordu."

Kaçış: kitapçı dükkânı ve kapanan kapılar

Christopher 1940'larda orduda görev yaptı. İş bulmakta zorlandığı yıllarda kıskançlık da işin içine girdi; babasının başarısını sorguladı: "Tamamen kendi çabasıyla mı olmuştu? Benim de bir payım yok muydu?" 1951'de eşi Lesley ile Devon'daki Dartmouth kasabasına yerleşip Harbour Bookshop adlı kitapçıyı açtı. Annesi bu kararı tuhaf bulmuştu, çünkü oğlu kitapçı olarak babasının hayranlarıyla yüz yüze gelmek zorunda kalacaktı.

Mesafeyi korumakta kararlıydı. Kitaplara mekân olan çocukluk evinin sonraki sahibi 2002'de BBC'ye, onlarca yıl önce Christopher'ı eve davet ettiğini, karşılığında "oldukça nahoş bir mektup" aldığını anlattı: Mektupta hiçbir şeyin onu "bu evin eşiğinden bir daha geçmeye ikna edemeyeceği" yazıyordu. Babasının telif gelirinden pay almak istemedi; oyuncak hayvanları da kitapların editörüne verdi, onlar bugün New York Halk Kütüphanesi'nde sergileniyor.

1979'da Ashdown Ormanı'na dönüp çocukken oynadığı çubuk yarışını, kitaplarla ünlenen Poohsticks oyununu yeniden oynadı. Sekiz yıl sonra ormanın korunması için satın alınmasına yardım ettiğinde bile, ayılı çocuk olarak tanınmanın bir yük olduğunu kabul ediyordu. Bununla nasıl başa çıktığını şöyle özetlemişti: "Çoğunlukla ondan kaçınarak ve insanlar konuyu açınca kaçıp giderek."

Eeyore'nin kılığına girmiş hüzün

Hayatının sonlarına doğru Christopher, istenmeyen ünün rahatsızlığıyla olmasa da babasının eseriyle barıştı. A. A. Milne'in biyografisini yazan Ann Thwaite 2002'de BBC'ye, Christopher'ın babasının aslında kendisine bağlı olduğunu ve olacakları hiç öngöremediğini kabullendiğini söyledi.

Anı kitabındaki en dokunaklı satırlar da bu kabulün izini taşıyor: "Babamın kalbi ömrü boyunca düğmeli kaldı. Derinden hissederdi ama duygularını kendine saklardı; daha doğrusu, yazar olduğu için onları yazısına kaçırırdı. Ama orada bile kılık değiştirirdi. Ve böylece ne hüzün varsa soytarı külahını ve çıngırağını takıp Eeyore olarak ortaya çıktı."

İnsanlar ona harika bir babası olduğu için ne şanslı olduğunu söyler, sevgiyle yazdığı çocukla aynı sevgiyle oynadığını sanırdı. Christopher'ın yazdığına göre durum tersiydi: Babası küçük oğluyla oynayamadığı için özlemini başka bir yönde doyurmuş, onunla oynamak yerine onu yazmıştı.

Yüzüncü yılda açık kalan soru

Christopher Milne 20 Nisan 1996'da 75 yaşında öldü. Kitaptaki çocuk ise büyümedi. Winnie-the-Pooh metni ABD'de 1 Ocak 2022'de kamu malı oldu; İngiltere'de metnin telif koruması 1 Ocak 2027'de, Shepard'ın çizimlerininki ise 2047'de bitecek. Gerçek Christopher'ın yarım asır kurtulmaya çalıştığı adaş, birkaç hafta sonra İngiltere'de de herkesin olacak. Ailesini, çocuğunu ya da kendi çocukluğunu kitaba koyan her yazar için de aynı soru geçerliliğini koruyor: Hikâye kimin malıdır, onu yazanın mı, içinde yaşayanın mı?

Fotoğraf: N100a, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons