Aliye Rona, asıl adıyla Aliye Dilligil, 1 Ocak 1921’de günümüz Suriye sınırları içinde, o dönemde Fransız Mandası altındaki Ürdün sınırındaki Dera kasabasında dünyaya geldi. Babası Trabzonlu bir demiryolu işletmecisiydi; tiyatrocu Avni Dilligil ve gazeteci Turhan Dilligil’in kız kardeşi olarak sanatla iç içe bir aile ortamında büyüdü.
Beyoğlu Akşam Kız Sanat Okulu’nda eğitim gördükten sonra 1930’ların sonlarında Kadıköy Halkevi’nde amatör tiyatro sahnesine adım attı; Ulvi Uraz ve kardeşi Avni Dilligil ile Arena Tiyatrosu’nda performans sergiledi ve İzmir Şehir Tiyatrosu’nda tanıştığı Zihni Rona ile evlendi.
Sinema kariyerine 1947 yılı “Kerim’in Çilesi” filmiyle başlayan Rona, hayatı boyunca toplam 204 filmde karakter canlandırdı. Sert Anadolu kadınlarını, direnen ve hakkını arayan köylüleri, aynı zamanda kavgacı ve töreci tiplerdeki kadınları başarıyla temsil etti. Oyunculuğun yanı sıra seslendirme çalışmaları da yaptı ve sahnedeki güçlü duruşu, onu dönemin en tanınan yardımcı kadın oyuncularından biri haline getirdi.
1965’te “Hepimiz Kardeşiz”, 1967’de “Zalimler” ve 1968’de “Son Gece” filmleriyle Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde art arda “En Başarılı Yardımcı Kadın Oyuncu” ödüllerini kazandı; 1969’da ise Adana Altın Koza Film Festivali’nde “Kuyu” filmiyle aynı dalda bir kez daha takdir topladı. 1994 yılında ise 8. Altın Koza Film Festivali’nde Yaşam Boyu Onur Ödülü’ne layık görüldü.
Sağ tarafına felç geçiren Rona, yaşamının son yıllarında İstanbul Pendik’te bir huzurevinde tedavi gördü. Burada yaşadığı sağlık sorunları ve şiddet olayları medyada yer alırken, son dileği olarak Mustafa Kemal Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’ı canlandırmak istediğini ifade etti. 29 Ağustos 1996’da aynı huzurevinde geçirdiği beyin kanaması sonucu 75 yaşında vefat eden sanatçının mezarı Karacaahmet Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildi. Özel arşivi ise İstanbul’daki Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nda korunmaktadır.
Aliye Rona, Trabzon'un ileri gelen demiryolu işletmecisi Ramiz Bey ve Servinaz Hanım'ın kızı olarak 1921 yılında bugün Suriye sınırları içinde kalan, o zamanlar Fransız Suriye Mandasına bağlı Ürdün sınırındaki Dera şehrinde doğdu.[2] Tiyatrocu Avni Dilligil ve gazeteci Turhan Dilligil'in kardeşi olan Rona, Beyoğlu Akşam Kız Sanat Okulu'nda okudu. 1930'ların sonlarında Kadıköy Halkevi'nde amatör olarak tiyatro oyunculuğuna başladı.
Ulvi Uraz ve Avni Dilligil ile Arena Tiyatrosunda sahneye çıktı. İzmir Şehir Tiyatrosu'nda birlikte çalıştığı Zihni Rona ile evlendi.
Rol aldığı yapımlar
Toplam 142 yapımda yer aldı; en bilinen 12 tanesi listelendi.
- Siyaset Meydanı (1994) — Self(archive footage)
- Altın Koza (1969) — Self - Winner
- Son Kuşlar (1965) — Refik's Sister
- Kuruluş Osmancık (1988) — Gökçe Bacı
- Yıldız Tepe (1965) — Büyükanne
- Ala Geyik (1969) — Sultan Ana
- Eşkıya Halil (1968)
- Hazreti İbrahim (1972)
- Bergama Sevdalıları (1952)
- Yılanı Öldürseler (1981) — Grandmother
- Bizim Eller (1992)
- Sana Dönmeyeceğim (1969)
Yapım ve künye bilgileri TMDB'den alınmıştır.
