Haccac bin Yusuf bin Matar, 8. yüzyılın sonu ile 9. yüzyılın ilk çeyreğinde Bağdat'ta çalışmış matematikçi ve çevirmendir. Öklid'in Elementler adlı eserini Yunancadan Arapçaya ilk kez aktaran kişi olarak bilinir.
Hayatına dair bilinenler son derece azdır; doğum ve ölüm yılları kesin değildir. Kaynaklar onu yaklaşık 786 ile 830 arasında etkin olarak gösterir. Abbasi döneminde Bağdat'ta yürütülen geniş çeviri hareketinin ilk kuşağı içinde yer aldı.
Çevirileri
Elementler'i iki kez çevirdi. İlk çeviriyi Halife Harun Reşid'in veziri Yahya bin Halid için hazırladı; bu metin Harunî nüsha diye anılır. 820'lerde, Halife Me'mun döneminde eseri yeniden ele alarak daha derli toplu ve kısa bir sürüm ortaya koydu; Me'munî nüsha adıyla bilinen bu ikinci çeviri ilkinden daha düzenli kabul edilir. Eser Arapçada Usulü'l-Hendese adıyla da anılmıştır.
Batlamyus'un astronomi alanındaki temel eseri Almagest'i de Arapçaya çevirdi. Bu çeviri, Yunan matematik ve astronomisinin İslam dünyasına aktarılmasında erken ve belirleyici adımlardan biri sayılır.
