Halil İbrahim İnalcık, 7 Eylül 1915’te İstanbul’da doğdu ve 25 Temmuz 2016’da Ankara’da vefat etti. Kırım göçmeni bir aileden gelen İnalcık, babası Seyit Osman Nuri Bey ve annesi Ayşe Bahriye Hanım ile 1924’te Ankara’ya taşındı. İlk öğrenimini Ankara Gazi Mektebi ve Sivas Muallim Mektebi’nde tamamladıktan sonra lise eğitimini Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde sürdürdü. 1936’da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih‑Coğrafya Fakültesi Yeni Çağ Tarihi Bölümü’ne kaydoldu ve 1940’da mezun olduktan sonra aynı fakültede asistanlık yaptı.
1942’de “Tanzimat ve Bulgar Meselesi” başlıklı doktora tezini savunan İnalcık, bir yıl sonra “Viyana’dan ‘Büyük Ricat’e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı” adlı çalışmasıyla doçentliğe yükseldi. 1945’te Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünden Şevkiye Işıl ile evlendi. 1947’de Türk Tarih Kurumu’na seçildi; 1949’da İngiltere’ye giderek British Museum’da Osmanlı yazmalarını inceledi ve Public Record Office’de Osmanlı kaynaklarını derledi. 1952’de “Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı‑Kırım Hanlığı İşbirliği” teziyle profesörlüğe erişti.
Akademik yaşamı boyunca Ankara Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi ve yurt dışındaki Chicago, Londra, Harvard ve Princeton gibi saygın üniversitelerde ders verdi. Özellikle İngilizce kaleme aldığı “Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300‑1600)” ve “Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi” eserleri, birçok dile çevrilerek dünya çapında ders kitabı olarak kullanıldı. Öğrencileri arasında İlber Ortaylı gibi tanınmış tarihçiler de yer alır.
1972’de Ankara Üniversitesi’nden emekli olduktan sonra Chicago Üniversitesi’nde Osmanlı Tarihi Kürsüsü’nü kurdu; 1993’de ise Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü’nün temellerini attı. 100 yaşında Ankara’da hayata veda eden İnalcık, cenazesi Bakanlar Kurulu kararıyla Fatih Camii Haziresi’ne defnedildi.
