Hint Okyanusu

Hint Okyanusu, kuzeyde Asya, batıda Afrika ve Arabistan Yarımadası, doğuda ise Malay Yarımadası, Sunda Adaları ve Okyanusya ile çevrili, dünyanın üçüncü büyük okyanusudur. 20° Doğu boylamı üzerinden Agulhas Burnu’nun güneyinde Atlas Okyanusu’ndan ayrılırken, 147° Doğu boylamı üzerinden Pasifik Okyanusu’ndan ayrılmasını sağlar. En kuzeyinde Basra Körfezi’ne kadar uzanır ve 30° enlemine kadar yer alır. Dünyanın su yüzeyinin yaklaşık %20’sini kapsayan bu su, Afrika’dan Avustralya’ya kadar genişliğinde 10.000 kilometreyi bulur ve 73.566.000 km², hacmi ise 292.131.000 km³ civarında bir alana yayılır.

Okyanus içinde yer alan ada ülkeler ise Madagaskar, Komorlar, Seyşeller, Maldivler, Mauritius, Sri Lanka ve Endonezya'dır. Asya ve Afrika kıtaları arasında kritik bir geçiş yolu olması nedeniyle bölgedeki ülkeler arasında zaman zaman anlaşmazlıklar yaşanır. Kıta sahanlığı ortalama 200 kilometre genişliğe sahip olsa da, Avustralya’nın batı kıyılarında 1.000 kilometreye kadar uzanabilir. Ortalama derinlik 3.890 metre iken, en derin nokta Java Çukuru’nda deniz seviyesinin yaklaşık 7.450 metre altındadır. 50° güney enleminin kuzey bölümü %86’sı pelajit, %14’ü ise toprak tortularıyla kaplanmıştır; bu enlemin altında daha çok buzul alanları bulunur.

Hint Okyanusu’nda önemli geçiş noktaları arasında Babülmendep, Hürmüz, Malakka Boğazları, Süveyş Kanalı’nın güney girişi ve Sunda Boğazı yer alır. Andaman Denizi, Umman Denizi, Bengal Körfezi, Büyük Avustralya Körfezi, Aden Körfezi, Mozambik Kanalı ve Kızıldeniz de bu bölgenin kritik su yollarındandır.

Kuzey kesimlerde, Ekim’den Nisan’a kadar güçlü kuzeydoğu muson rüzgârları eserken, Mayıs‑Ekim aylarında güney ve batı rüzgârları hâkim olur. Bu rüzgârlar Umman Denizi’nden Hindistan alt kıtasına şiddetli muson yağmurları getirir. Güney Yarımküre’de rüzgârlar genellikle daha yumuşaktır, ancak Mauritius yakınlarında şiddetli yaz fırtınaları görülebilir. Muson yönü değiştiğinde, Arap Denizi ve Bengal Körfezi kıyılarına kasırgalar vurmaktadır.

Okyanus akıntıları temel olarak musonlar tarafından yönlendirilir. Kuzey Yarımküre’de saat yönünde, ekvatorun güneyinde ise saat yönünün tersine, iki büyük dairesel akıntı hakimdir. Kış musonları etkili olduğunda kuzey akıntıları tersine döner. Derin sulardaki dolaşım ise Atlantik, Kızıldeniz ve Antarktika’dan gelen akıntılarla şekillenir. 20° güney enleminin kuzeyinde deniz suyu sıcaklığı 22°C civarında, doğu bölgelerde 28°C’ye kadar çıkabilir; 40° güney enleminin güneyinde ise sıcaklık hızlı bir düşüş gösterir. Tuzluluk oranı 1.000’e 32 ila 37 arasında değişerken, en yüksek tuzluluk Arap Denizi ve Güney Afrika’da gözlemlenir.