Jeyan Mahfi Tözüm, asıl adı Fatma Mesanet Jeyan Ayral Tözüm, 6 Ağustos 1928 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Kamûs‑ı Türkî’yi inceleyerek Farsça’da “aslanın kükremesi” anlamına gelen Jeyan ismini kızına verdi. Beyoğlu Kız Lisesi’nden mezun olduktan sonra, tiyatro hayatına üç yaşındayken babası Necdet Mahfi Ayral’ın desteğiyle, Muhsin Ertuğrul’un yönettiği Henrik Ibsen’in “Peer Gynt” oyununda sahne aldı.
İstanbul Şehir Tiyatroları’nda “Mutlu Günler”, “Çıplakları Giydirmek”, “Kökler”, “Yarısı” ve “Kezban” gibi pek çok oyunda yer aldı ve emekliliğine kadar bu kurumda çalıştı. Aynı zamanda 10 yaşında Mahmut Moralı ve Samiye Hün’ün yönlendirmesiyle “Mutlu Günler” filminde seslendirme yaparak dublaj kariyerine adım attı; Belgin Doruk, Türkan Şoray, Filiz Akın, Hülya Koçyiğit ve diğer tanınmış isimlerin seslerini yıllarca verdi.
1954 yılında eşinin talebiyle sinema dünyasından uzandı ve tiyatro, dublaj ve radyo reklam spikerliğiyle sanat hayatını sürdürdü. 2005 yılında Bilge Olgaç Başarı Ödülü’nü alarak uzun ve verimli kariyerinin takdir edildiğini gösterdi. Eşi, 1915‑1978 yılları arasında yaşamış ses mühendisi Rauf Tözüm’le evliydi; bu evlilikten Iris Tözüm adında bir kızı oldu.
Jeyan Mahfi Tözüm, 29 Ekim 2023’te İstanbul’da bulunduğu huzurevinde 95 yaşında doğal sebeplerle vefat etti. Cenazesi Zincirlikuyu Camii’nde kılındı ve ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Kızı Iris, annesinin tiyatro camiası tarafından yalnız bırakılmaması temennisinde bulunarak duygusal bir konuşma yaptı.
Sanat yaşamına babası Necdet Mahfi Ayral'ın teşvikiyle henüz üç yaşındayken, Henrik Ibsen'in bir eseri olan "Peer Gynt" adlı oyunda Muhsin Ertuğrul tarafından oynatılarak başladı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda; başta "Mutlu Günler", "Çıplakları Giydirmek", "Kökler", "Yarısı" ve "Kezban" olmak üzere çok sayıda oyunda rol aldı ve oradan emekli oldu.
Bir trafik kazası sonucu vefat eden ses mühendisi Rauf Tözüm'ün (1915-1978) eşi olan sanatçı; çocuk yaşlardan itibaren yerli ve yabancı filmlerin seslendirilmesinde çalıştı. Babası, ülkede başka kimsede bulunmayan bir isim bulmak için Kamûs-ı Türkî'den faydalanarak ve Farsçada "aslanın kükrerken çıkardığı ses" anlamına gelen "Jeyan" adını kızına vermiştir. Beyoğlu Kız Lisesinden mezun oldu.
Dublaja daha 10 yaşındayken Mutlu Günler adlı filmin seslendirmesiyle başladı. Belgin Doruk, Türkan Şoray, Filiz Akın, Hülya Koçyiğit, Fatma Girik, Müjde Ar, Hale Soygazi, Emel Sayın, Gülşen Bubikoğlu, Ahu Tuğba, Serpil Çakmaklı, Hülya Avşar, Harika Avcı ve Semra Sar gibi birçok aktrisi filmlerde seslendirdi. 1954 yılında eşiyle beraber sinemadan ayrılma kararı aldı ve kendisini uzun yıllar tamamen tiyatro oyunlarına ve dublaja adadı. 3 yıl radyoda reklam spikerliği de yaptı. Tiyatronun yanı sıra sinema ve televizyon dizisi oyunculuğu yaptı ve hâlen oyunculuk yapıyor.
2005 yılında 8. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali'nde Bilge Olgaç Başarı Ödülü verildi.
Rol aldığı yapımlar
Toplam 190 yapımda yer aldı; en bilinen 12 tanesi listelendi.
- Yaprak Dökümü (2006) — Süreyya
- Gurbetçiler (1996)
- Bizim Aile (1996)
- Yavrum (1970) — Semra Sar (voice)
- Kırık Hayatlar (1965) — Belgin Doruk "Perihan" (voice)
- Hayat Apartmanı (2007)
- Düğün (1973) — Hülya Koçyiğit (voice)
- Umut Dünyası (1973) — Necla Nazır (voice)
- Hicran Sokağı (2007) — (Seslendirme)
- Hudutların Kanunu (1966) — (Pervin Par Seslendirme)
- Plajda Sevişelim (1964) — (Ajda Pekkan Seslendirmesi)
- Şepkemin Altındayım (1965) — Esen Püsküllü (voice)
Yapım ve künye bilgileri TMDB'den alınmıştır.
