El-İcliyye bint el-İcli, 10. yüzyılda Halep'te çalışmış bir usturlap yapımcısıdır. İslam dünyasında bilimsel alet yapımıyla uğraştığı bilinen az sayıdaki kadından biridir ve günümüzde daha çok Meryem el-Usturlabiyye adıyla anılır.
Hayatına dair bilinenler tek bir kaynağa, İbnü'n-Nedîm'in el-Fihrist adlı eserine dayanır. Buna göre el-İcliyye, usturlap yapımcısı el-İcli'nin kızıydı. Baba ve kız, Bağdatlı usturlap ustası Nastulus'un yanında yetişti. El-İcliyye, 944-967 yılları arasında Halep'i yöneten Hamdânî emîri Seyfüddevle'nin hizmetinde aletler yaptı.
Usturlap, Güneş'in ve yıldızların konumunu ölçmekte, zamanı belirlemekte ve yön bulmakta kullanılan bir araçtı; bu yüzden astronomi kadar günlük dinî ve pratik ihtiyaçlar için de önem taşıyordu.
Yaygın olarak kullanılan "Meryem" adı, onun hakkındaki tek kaynakta geçmez; modern popüler yayınlarda ortaya çıkmıştır. "Usturlabiyye" ise kişisel bir ad değil, mesleğini belirten bir nitelemedir. Doğum ve ölüm tarihleri ile yaptığı aletlerin ayrıntıları bilinmemektedir.
Anılması
Henry E. Holt'un 1990'da Palomar Gözlemevi'nde keşfettiği ana kuşak asteroidi 7060 Al-'Ijliya, onun adını taşır. Nnedi Okorafor'un Nebula Ödülü alan bilimkurgu novellası Binti'nin usturlap ustası kahramanı ondan esinlenmiştir. Netflix dizisi Vikings: Valhalla'daki Mariam karakteri de ona bir saygı olarak kurgulanmıştır.
Hakkındaki bilgilerin azlığına rağmen el-İcliyye, İslam bilim tarihinde kadınların yerine dair tartışmalarda sıkça anılan bir isim olmuştur.
