Refik Kemal Arduman

Refik Kemal Arduman, 20 Haziran 1901’de İstanbul’da dünyaya gelmiş ve aynı şehirde 11 Temmuz 1981’de yaşamına veda etmiştir. Tiyatro sahnesi ve sinema perdesi arasında köprüler kuran bir sanatçı olarak, Şehir Tiyatroları’nın kurucu oyuncularından biri olmuş, ardından kamera karşısına geçerek hem oyunculuk hem de yönetmenlik yapmıştır. Kısa bir sürede yapımcılık denemesi de bulunan Arduman, aynı zamanda senaryo kalemiyle de tanınmıştır.

Galatasaray Lisesi mezunu olan Arduman, Almanya’da mühendislik eğitimi alırken UFA film stüdyolarında figüran olarak çalışmaya başlamış ve sinemaya adım atmıştır. Yurt dışından döndükten sonra “Hale Opereti” gibi sahnelerde çardaş atlı rolleriyle sahne almış, 1922’de “Faciayı Aşktan” gibi eserlerde yer almıştır. 1945’te “Köroğlu” filmini yöneterek yönetmenliğe de imza atmış, 1926’da İstanbul Şehir Tiyatrosu’na katılmış ve 1958’de bu kuruluştan emekli çıkan ilk sanatçı olarak tarihe geçmiştir. Sinema dünyasındaki varlığını ise 1975’e kadar sürdürmüştür.

Arduman’ın sinema dünyasındaki etkisi, Turgut Özatay, Ediz Hun ve Nevin Akkaya gibi isimleri sektöre kazandırmasıyla da ölçülür. Aile bağları açısından ise kardeşi Samim Arduman’ın kızı Canan’ın eşi Erim Ersoy’un babaannesi, ünlü jeolog Celâl Şengör’ün babaannesinin kardeşi konumundadır.

Oyuncu kimliğini pek çok yapımda taşıyan Arduman, 1922‑1974 yılları arasında “Boğaziçi Esrarı”, “İstanbul’da Bir Facia‑i Aşk”, “Ateşten Gömlek”, “Leblebici Horhor”, “Karım Beni Aldatırsa”, “Aynaroz Kadısı”, “Yılmaz Ali”, “Kıvırcık Paşa”, “Sürtük”, “Hasret”, “Akıncılar”, “Günahım”, “Akdeniz Korsanları”, “Barbaros Hayrettin Paşa”, “Dağların Kızı Ruhsar”, “İstiklal Harbi”, “Gün Doğarken”, “Hazreti Ayşe”, “Ağlayan Kadın”, “Malazgirt Kahramanı Alpaslan”, “Seni Affedemem” ve “Askerin Dönüşü” gibi pek çok filmde yer almıştır. Senaristlik kariyerinde ise 1942’ye ait “Duvaksız Gelin / Hülleci” ve “Kerem İle Aslı” filmlerinin senaryosunu kaleme almıştır; yapımcılık denemesi ise kısa bir sürece sınırlı kalmıştır.