Wayback Machine

Wayback Machine, kar amacı gütmeyen Internet Archive tarafından geliştirilen bir dijital arşivdir. 1996’da başlatılan ve 2001’de halka açılan bu hizmet, kullanıcıların web sayfalarının geçmişteki hallerini incelemesine imkan tanır. Kurucuları Brewster Kahle ve Bruce Gilliat, internetin sürekli değişen içeriğini ve kapanan sitelerin kaybolmasını önlemek, tüm bilgiye evrensel erişim sağlamak amacıyla bu sistemi hayata geçirmiştir.

İsmi, “The Adventures of Rocky and Bullwinkle” adlı çizgi filmdeki zaman yolculuğu cihazına bir gönderidir.

Arşivleme çalışmaları 1996’da başlamış ve bilinen en eski kayıt 10 Mayıs 1996 tarihli bir sayfadır. İlk yıllarda veriler dijital kasetlerde saklanırken, 2001’de beşinci yıl dönümünde California Üniversitesi, Berkeley’de yapılan bir törenle hizmet halka açılmıştır. O dönemde sistemde 10 milyardan fazla sayfa arşivlenmişti. 2009 sonunda bu sayı 38,2 milyona ulaşmış, 13 Mart 2023 itibarıyla ise 800 milyarın üzerindeki web sayfası kaydedilmiştir.

Internet Archive, 2016’da tüm dijital koleksiyonlarının bir kopyasını Kanada’da tutma kararı almıştır. 30 Ekim 2020 tarihinde, platform bazı içerikleri dezenformasyonla mücadele amaçlı doğrulama sürecine dahil etmeye başlamış, Mayıs 2021’de ise kullanıcıların “2046’daki internete seyahat etmelerine” olanak tanıyan “Wayforward Machine” adını taşıyan bir deneysel özelliği tanıtmıştır.

Türkiye’de 9 Ekim 2016’dan itibaren Wayback Machine’e erişim engellenmiş, 2020 itibarıyla kısmen yeniden kullanılabilir hâle gelmiştir. Bu kısıtlama, ülke içinde arşivlenmiş web sayfası sayısının diğer ülkelere göre daha düşük kalmasına neden olmuştur.