Alanya, Antalya iline bağlı bir turizm ilçesidir. İl merkeziyle 154 kilometrelik bir mesafede konumlanır ve yüzölçümü 1 577 km²’dir. Deniz seviyesinden ortalama 18 metre yükseklikte yer alır. 2022 TÜİK verilerine göre nüfusu 364 180 kişidir. İlçe, Antalya il yönetimine bağlıdır; Alanya Belediyesi ve Antalya Büyükşehir Belediyesi aynı sorumluluk alanına dahildir. 2012 yılında faaliyete geçen Alanya Gazipaşa Havalimanı ise ilçeden 45 kilometre uzakta yer alır.
Akdeniz’in kıyı kesiminde küçük bir yarımada biçiminde bulunan Alanya, kuzeyinde Toros Dağlarıyla çevrilidir. Tarih boyunca Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı imparatorlukları için stratejik bir kale noktası olmuştur. Selçuklu döneminde I. Alaeddin Keykubad yönetiminde, Kızıl Kule, tersane ve Alanya Kalesi bu dönemde inşa edilmiştir.
Bölgedeki iklim Akdeniz tipi olup kışlar ılımlı, yazlar sıcak geçer. Turizm alanında Türkiye’nin %9’luk payını tutarken yabancıların Türkiye’de mülk alımında %30’luk bir paya sahiptir. 1958’den itibaren turizm hız kazandı ve ilçedeki en önemli iş kolu haline geldi. Sıcak havası, spor ve kültürel etkinlikler için ideal bir ortam sunar.
Şehir adı, tarih boyunca farklı dillerde değişiklik göstermiştir. Latince “Coracesium” ve Yunanca “Korakesion” kökenli adlarla anılmıştır. Antik çağda “Korakassa” (luvi dilinde uç/çıkıntılı şehir) olarak da bilinir. Bizans döneminde “Kalonoros” (güzel dağ) adı kullanılmış, Selçuklu zamanında ise “Alâiye” (Alaaddin’in şehri) olarak adlandırılmıştır. 13‑14. yüzyıllarda İtalyan tüccarlar “Candelore” ya da “Cardelloro” isimleriyle ifade etmiştir. 1935’te Atatürk’ün ziyaretiyle isim hâliyle “Alanya” olarak kesinleşmiştir; 1933’te Resmi Gazete’de resmi olarak kabul edilmiştir.
Tarihi açıdan Alanya, antik çağda korsanların, Bizans döneminde derebeylerinin, Anadolu Selçuklularının ise başkentliğe yakın bir konumda bulunan bir merkez olarak öne çıkar. Antik çağda Pamfilya ile Kilikya sınırında yer alırken, Herodot’un bahsettiği gibi bölge, Truva savaşı sonrası Anadolu’ya yerleşen insanların soyundan geldiği düşünülür.
Kadıını Mağarası araştırmalarına göre ilk yerleşim, Paleolitik döneme, yaklaşık 20 bin yıl öncesine dayanmaktadır.
