Anadolu yarımadası ile Güneydoğu Avrupa arasında konumlanan Karadeniz, etrafı Ukrayna, Rusya, Gürcistan, Türkiye, Romanya ve Bulgaristan ile çevrili bir iç denizdir. Atlas Okyanusu'na Akdeniz, Ege Denizi ve Marmara Denizi üzerinden ulaşım sağlayan bu büyük su kütlesi, İstanbul Boğazı ile Marmara Denizi'ne, Kerç Boğazı ile de Azak Denizi'ne bağlanır.
Yaklaşık 8.350 kilometrelik kıyı şeridine sahip Karadeniz, 461.000 kilometrekarelik bir alanı kaplar. Enlemesine 1.175 kilometreye ulaşan genişliği ve 2.210 metreyi bulan derinliği ile dikkat çeker. Böbrek şeklindeki bu deniz, batıdan doğuya doğru uzanır. Kıyıları üzerinde Köstence, Varna, Odessa, Sivastopol, Novorossiysk, Soçi, Batum, Hopa, İstanbul, Samsun, Ordu, Sinop ve Zonguldak gibi önemli liman kentleri bulunur.
Karadeniz'in adı, tarih boyunca farklı kültürler ve dillerde çeşitli şekillerde anılmıştır. Yazılı kaynaklarda ilk kez "Ahşena" olarak geçen denize, Antik Yunanlar "Pelagos o Pontikon" veya "Eukseinos Pontos" demişlerdir. Romalılar "Mare Euxinum" ve "Pontus Tauricus" gibi isimler kullanırken, Arap kaynaklarında "Bizans Denizi" veya "Trabzon Denizi" olarak da rastlanır. "Karadeniz" adının 14. yüzyıldan sonra yaygınlaştığı düşünülmektedir.
Bazı araştırmacılara göre, bu ismin Uzak Asya ve Orta Amerika'daki renk-yön ilişkisine dayandığı ve "Kuzey Denizi" anlamına geldiği öne sürülmektedir. Bu teoriye göre, Asya kökenli kavimlerin kuzeyi "kara" ile ilişkilendirmesi, Türklerin ve diğer kavimlerin kullandığı Kara Bulgarlar, Kara Hunlar gibi adlandırmalarla paralellik gösterir.
Tuzluluk oranı %1,8 civarında olan Karadeniz, MÖ 6. bin yıla kadar tatlı su gölü iken sonrasında tuzlu bir denize dönüşmüştür. Bazı bilim insanları, Buz Çağı sonrasında Akdeniz'in sularının yükselerek Karadeniz'e ani bir şekilde dolmasıyla "Karadeniz Tufanı" olarak adlandırılan büyük bir sel baskınının meydana geldiğini ve bunun Nuh Tufanı efsanesine kaynaklık ettiğini iddia etmişlerdir. Sinop açıklarında yapılan arkeolojik çalışmalar da bu tezi destekler nitelikte bulgular sunmuştur.
